Bir zamanlar kıymetliydi, şimdi çöpe gidiyor: Erzurum'da kuzu yünleri alıcı bulamıyor

Erzurum'un yüksek rakımlı yaylalarında yazın habercisi olan kuzu kırkımı tüm hızıyla sürerken, elde edilen kaliteli kuzu yünleri eski günlerini arıyor.

Bir dönem büyük ekonomik değere sahip olan ve ev tekstilinden giyime kadar birçok alanda kullanılan yünler, değişen tüketim alışkanlıkları ve sentetik malzemelerin yaygınlaşması nedeniyle bugün neredeyse tamamen gözden düştü.

Üreticiler ise emekle topladıkları yünleri satacak pazar bulamamaktan yakınıyor.

YAZ GELDİ, KIRKIM MESAİSİ BAŞLADI

Aziziye ilçesine bağlı kırsal Söğütlü Mahallesi yaylalarında 3 ila 6 aylık kuzuların ilk kırkımı gerçekleştiriliyor. Hayvancılıkta "kuzu" ya da "toklu kırkımı" olarak bilinen uygulama, hem hayvanların yaz sıcaklarından korunması hem de dış parazitlere karşı daha sağlıklı kalmaları amacıyla yapılıyor.

Yetiştiriciler, kırkım işlemini yağışsız ve sıcak havalarda gerçekleştirirken, hayvanların işlem sırasında rahat nefes alabilmesi için kırkım günü kuzuları yemlemeden çalışmaya başlıyor.

İNCE VE YUMUŞAK YÜN ARTIK RAĞBET GÖRMÜYOR

İlk kırkımdan elde edilen kuzu yünü, ergin koyun yününe göre daha ince, daha yumuşak ve daha temiz yapısıyla yıllarca büyük ilgi gördü. Özellikle yastık, yorgan ve çeşitli tekstil ürünlerinin üretiminde tercih edilen doğal yün, sentetik dolgu malzemelerinin yaygınlaşmasıyla birlikte eski önemini büyük ölçüde yitirdi.

Bugün üreticiler, yüksek kaliteye sahip olmasına rağmen kuzu yününü değerlendirecek alıcı bulmakta zorlanıyor.

GELENEKSEL MAKASLAR VE MODERN MAKİNELER BİR ARADA

Yaylalarda sürdürülen kırkım çalışmalarında hem geçmişten bugüne kullanılan "kırklık" adı verilen el makasları hem de elektrikli kırkım makineleri kullanılıyor.

Kuzuların derilerinin oldukça ince ve hassas olması nedeniyle yetiştiriciler, kesik oluşmaması için büyük özen gösteriyor. İlk kez kırkılan kuzular ise yakalanırken, yere yatırılırken ve makinelerin çıkardığı ses nedeniyle zaman zaman ürkek davranışlar sergiliyor.

"KUZULAR DA BİZ DE HEYECANLANIYORUZ"

Erzurum Şehir Hastanesi'nde laborant olarak görev yapan ve aynı zamanda hayvancılıkla uğraşan Muhammet Lâçin, kırkım döneminin yoğun emek gerektirdiğini belirtti.

Kuzuların artık 5-6 aylık olduğunu ifade eden Lâçin, sıcak havaların başlamasıyla birlikte kırkım zamanının geldiğini söyledi.

İlk kez kırkılan kuzuların zaman zaman korktuğunu belirten Lâçin, hayvanların yakalanması, yatırılması ve makine sesleri nedeniyle strese girdiğini, kendilerinin de aynı heyecanı yaşadığını söyledi. Bir kuzunun kırkımının ortalama 10 ila 15 dakika sürdüğünü ifade eden Lâçin, tüm sürünün kırkımı tamamlanıncaya kadar yaylada çalışmaya devam ettiklerini kaydetti.

YÜNLER YA DAĞITILIYOR YA DA İMHA EDİLİYOR

Eskiden kuzu yününün oldukça değerli olduğunu hatırlatan Muhammet Lâçin, doğal yünün yerini artık büyük ölçüde elyaf ve sentetik dolgu malzemelerinin aldığını söyledi.

Köylerde eski yöntemleri sürdüren az sayıda kişinin hâlâ doğal yünü tercih ettiğini belirten Lâçin, ihtiyaç duyan komşularına ve yakınlarına yünleri ücretsiz verdiklerini ifade etti.

Satılamayan ve değerlendirilemeyen yünlerin ise ekonomik karşılığı kalmadığı için sonunda imha edildiğini dile getiren üreticiler, doğal ve kaliteli bir ürünün bu şekilde ziyan olmasının hem kendileri hem de ülke ekonomisi açısından önemli bir kayıp olduğuna dikkat çekiyor.