{"id":11473,"date":"2026-02-02T09:15:06","date_gmt":"2026-02-02T09:15:06","guid":{"rendered":"https:\/\/bihavadis.com\/?p=11473"},"modified":"2026-02-02T09:15:06","modified_gmt":"2026-02-02T09:15:06","slug":"abd-irana-saldiri-hazirliginda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/2026\/02\/02\/abd-irana-saldiri-hazirliginda\/","title":{"rendered":"ABD \u0130ran&#8217;a Sald\u0131r\u0131 Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda"},"content":{"rendered":"<p><strong>ABD, g\u00fcnler i\u00e7inde \u0130ran&#8217;a sald\u0131rmaya haz\u0131rlan\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/strong><\/p>\n<p>Potansiyel hedefler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tahmin edilebilir olsa da, yol a\u00e7aca\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 tahmin etmek zor.<\/p>\n<p>Peki, Tahran&#8217;la son dakika anla\u015fmas\u0131 sa\u011flanamazsa ve Ba\u015fkan Donald Trump ABD g\u00fc\u00e7lerine sald\u0131r\u0131 emri verirse, muhtemel sonu\u00e7lar\u0131 neler olabilir?<\/p>\n<p><b>1. Hedefli, hassas sald\u0131r\u0131lar, minimum sivil kay\u0131p, demokrasiye ge\u00e7i\u015f <\/b><\/p>\n<p>ABD hava ve deniz kuvvetleri \u0130ran \u0130slam Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 (IRGC) ve IRGC&#8217;nin kontrol\u00fcndeki milis g\u00fcc\u00fc Besi\u00e7 biriminin \u00fcslerini, balistik f\u00fcze f\u0131rlatma ve depolama tesislerini ve \u0130ran&#8217;\u0131n n\u00fckleer program\u0131n\u0131 hedef alan s\u0131n\u0131rl\u0131 ve hassas hava sald\u0131r\u0131lar\u0131 d\u00fczenleyebilir. <\/p>\n<p>Zaten zay\u0131flam\u0131\u015f rejim devrilir ve sonunda \u0130ran&#8217;\u0131n d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na yeniden kat\u0131labilece\u011fi ger\u00e7ek bir demokrasiye ge\u00e7i\u015f sa\u011flanabilir.<\/p>\n<p>Bu olduk\u00e7a iyimser bir senaryo.<\/p>\n<p>Bat\u0131&#8217;n\u0131n hem Irak&#8217;a hem de Libya&#8217;ya askeri m\u00fcdahalesi, demokrasiye sorunsuz bir ge\u00e7i\u015fi beraberinde getirmedi.<\/p>\n<p>Her iki durumda da ac\u0131mas\u0131z diktat\u00f6rl\u00fckler sona ermi\u015f olsa da, y\u0131llarca s\u00fcren kaos ve kan d\u00f6k\u00fclmesine yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n<p>2024&#8217;te Bat\u0131&#8217;n\u0131n askeri m\u00fcdahalesi olmadan Devlet Ba\u015fkan\u0131 Be\u015far Esad&#8217;\u0131 devirerek kendi devrimini ger\u00e7ekle\u015ftiren Suriye, \u015fimdiye kadar daha iyi bir performans sergiledi.<\/p>\n<p><b>2. Rejim ya\u015famaya devam eder ama politikalar\u0131n\u0131 yumu\u015fat\u0131r <\/b><\/p>\n<p>Buna genel anlamda &#8220;Venezuela modeli&#8221; olarak adland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n<p>Bu modelde ABD&#8217;nin h\u0131zl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u00fcdahalesi rejimi oldu\u011fu gibi b\u0131rak\u0131r, ancak politikalar\u0131 yumu\u015fat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ran \u00f6rne\u011finde bu, \u0130slam Cumhuriyeti&#8217;nin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi anlam\u0131na gelir. Bu da \u0130ranl\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc tatmin etmeyecektir.<\/p>\n<p>Fakat Tahran&#8217;\u0131n Ortado\u011fu&#8217;daki milislere verdi\u011fi deste\u011fi azaltmak, n\u00fckleer ve balistik f\u00fcze programlar\u0131n\u0131 durdurmak veya k\u0131s\u0131tlamak ve protestolar\u0131 bast\u0131rma y\u00f6ntemlerini hafifletmek zorunda kalacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Yine de, bu ihtimal d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde. <\/p>\n<p>\u0130slam Cumhuriyeti y\u00f6netimi 47 y\u0131ld\u0131r de\u011fi\u015fime kar\u015f\u0131 inat\u00e7\u0131 ve diren\u00e7li bir tutum sergiliyor ve \u015fimdi de de\u011fi\u015fmeyecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p><b>3. Rejim \u00e7\u00f6ker, yerine askeri y\u00f6netim gelir <\/b><\/p>\n<p>Bir\u00e7ok ki\u015fi bunun en muhtemel sonu\u00e7 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p>Rejim bir\u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a sevilmiyor ve y\u0131llar i\u00e7inde ya\u015fanan her protesto dalgas\u0131 y\u00f6netimi daha da zay\u0131flatt\u0131.<\/p>\n<p>Fakat, stat\u00fckonun korunmas\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131 olan devasa ve yayg\u0131n bir g\u00fcvenlik ayg\u0131t\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p>Protestolar\u0131n rejimi devirmede \u015fimdiye kadar ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedeni, rejimden muhaliflerin saf\u0131na \u00f6nemli bir ge\u00e7i\u015f ya\u015fanmamas\u0131.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 zamanda iktidardakilerin g\u00fcc\u00fc ellerinde tutmak i\u00e7in s\u0131n\u0131rs\u0131z \u015fiddet ve vah\u015fet kullanmaya haz\u0131r olmalar\u0131.<\/p>\n<p>Herhangi bir ABD sald\u0131r\u0131s\u0131dan sonra ya\u015fanacak kaosta, \u0130ran&#8217;\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 kadrolar\u0131ndan olu\u015fan askeri bir y\u00f6netim alt\u0131na girmesi ya\u015fanabilecek bir senaryo. <\/p>\n<p><b>4. \u0130ran ABD g\u00fc\u00e7lerine ve kom\u015fular\u0131na sald\u0131rarak yan\u0131t verir <\/b><\/p>\n<p>\u0130ran, ABD&#8217;nin herhangi bir sald\u0131r\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k verece\u011fini ve &#8220;parmaklar\u0131n tetikte oldu\u011funu&#8221; a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n<p>\u0130ran&#8217;\u0131n ABD Donanmas\u0131 ve Hava Kuvvetlerinin g\u00fcc\u00fcyle boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015femeyece\u011fi a\u00e7\u0131k. <\/p>\n<p>Fakat \u00e7o\u011fu ma\u011faralarda, yer alt\u0131nda veya \u00fccra da\u011f yama\u00e7lar\u0131nda gizlenmi\u015f balistik f\u00fcze ve insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131ndan olu\u015fan cephaneli\u011fiyle kar\u015f\u0131l\u0131k verebilir. <\/p>\n<p>Basra K\u00f6rfezi&#8217;nin Arap taraf\u0131nda, \u00f6zellikle Bahreyn ve Katar&#8217;da, ABD \u00fcsleri ve tesisleri bulunuyor.<\/p>\n<p>\u0130ran isterse, ABD sald\u0131r\u0131s\u0131na ortak oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc herhangi bir \u00fclkenin, \u00f6rne\u011fin \u00dcrd\u00fcn&#8217;\u00fcn, kritik altyap\u0131s\u0131n\u0131 da hedef alabilir.<\/p>\n<p>2019&#8217;da Irak&#8217;taki \u0130ran destekli bir milis grubunun d\u00fczenledi\u011fi belirtilen, Suudi Aramco&#8217;nun petrokimya tesislerine y\u00f6nelik f\u00fcze ve insans\u0131z hava arac\u0131 sald\u0131r\u0131s\u0131, Suudilere \u0130ran f\u00fczelerine kar\u015f\u0131 ne kadar savunmas\u0131z olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>\u0130ran&#8217;\u0131n hepsi de Amerikan m\u00fcttefiki olan K\u00f6rfez&#8217;deki Arap kom\u015fular\u0131, ABD&#8217;nin sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n kendilerini de tehlikeye ataca\u011f\u0131ndan kayg\u0131l\u0131 ve bu da anla\u015f\u0131labilir bir durum.<\/p>\n<p><b>5. \u0130ran K\u00f6rfez&#8217;e may\u0131n d\u00f6\u015feyerek kar\u015f\u0131l\u0131k verir <\/b><\/p>\n<p>Bu olas\u0131l\u0131k, \u0130ran&#8217;\u0131n ger\u00e7ekten 1980-88 \u0130ran-Irak sava\u015f\u0131nda deniz yollar\u0131na may\u0131n d\u00f6\u015femesinden bu yana k\u00fcresel denizcilik ve petrol arz\u0131 i\u00e7in potansiyel bir tehdit olarak uzun zamand\u0131r g\u00fcndemde.<\/p>\n<p>\u0130ran ve Umman aras\u0131ndaki dar H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131, kritik bir ge\u00e7i\u015f noktas\u0131. D\u00fcnyan\u0131n s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f do\u011fal gaz (LNG) ihracat\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %20&#8217;si, petrol ile petrol t\u00fcrevlerinin %20-25&#8217;i her y\u0131l bu bo\u011fazdan ge\u00e7iyor. <\/p>\n<p>\u0130ran, deniz may\u0131nlar\u0131n\u0131 h\u0131zla yerle\u015ftirmek i\u00e7in tatbikatlar ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n<p>Tahran b\u00f6yle bir \u015fey yaparsa, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak d\u00fcnya ticaretini ve petrol fiyatlar\u0131n\u0131 etkileyecektir.<\/p>\n<p><b>6. \u0130ran kar\u015f\u0131l\u0131k verir ve bir ABD sava\u015f gemisini bat\u0131r\u0131r <\/b><\/p>\n<p>Basra K\u00f6rfezi&#8217;nde bir sava\u015f gemisinde g\u00f6rev yapan bir ABD Donanmas\u0131 kaptan\u0131 bana, \u0130ran&#8217;dan kaynaklanan tehditler aras\u0131nda en \u00e7ok endi\u015felendi\u011fi \u015feyin &#8220;toplu sald\u0131r\u0131&#8221; oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti.<\/p>\n<p>Bu senaryoda \u0130ran, tek veya birden fazla hedefe o kadar \u00e7ok say\u0131da patlay\u0131c\u0131 ta\u015f\u0131yan insans\u0131z hava arac\u0131 ve h\u0131zl\u0131 torpido botu g\u00f6nderir ki, ABD Donanmas\u0131&#8217;n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc yak\u0131n savunma sistemleri bile bunlar\u0131n hepsini zaman\u0131nda etkisiz hale getiremez.<\/p>\n<p>\u0130ran Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Donanmas\u0131 uzun s\u00fcre \u00f6nce, baz\u0131 komutanlar\u0131 \u015eah d\u00f6neminde \u0130ngiltere&#8217;de e\u011fitim g\u00f6ren geleneksel \u0130ran Donanmas\u0131&#8217;n\u0131n yerini ald\u0131.<\/p>\n<p>Donanma mensuplar\u0131n\u0131n e\u011fitimlerinin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k veya &#8220;asimetrik&#8221; sava\u015f y\u00f6ntemlerine odaklan\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Ba\u015fl\u0131ca rakipleri ABD Donanmas\u0131&#8217;n\u0131n Be\u015finci Filosu&#8217;nun sahip oldu\u011fu teknik avantajlar\u0131n \u00fcstesinden gelmenin yollar\u0131n\u0131 arad\u0131lar.<\/p>\n<p>Bir ABD sava\u015f gemisinin bat\u0131r\u0131lmas\u0131 ve m\u00fcrettebat\u0131ndan sa\u011f kalanlar\u0131n yakalanmas\u0131 ihtimali, ABD i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir utan\u00e7 olur.<\/p>\n<p>Bu senaryonun ger\u00e7ekle\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck g\u00f6r\u00fclse de, milyar dolarl\u0131k USS Cole destroyeri 2000 y\u0131l\u0131nda Aden liman\u0131nda El Kaide&#8217;nin d\u00fczenledi\u011fi bir intihar sald\u0131r\u0131s\u0131nda a\u011f\u0131r hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f ve 17 Amerikan askeri hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015fti.<\/p>\n<p>Ondan \u00f6nce, 1987&#8217;de bir Irakl\u0131 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 pilotu yanl\u0131\u015fl\u0131kla ABD sava\u015f gemisi USS Stark&#8217;a iki Exocet f\u00fczesi ate\u015flemi\u015f ve 37 denizcinin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmu\u015ftu. <\/p>\n<p><b>7. Rejim \u00e7\u00f6ker, yerini kaos al\u0131r <\/b><\/p>\n<p>Bu \u00e7ok muhtemel bir tehlike ve Suudi Arabistan gibi kom\u015fu \u00fclkelerin en b\u00fcy\u00fck endi\u015felerinden biri.<\/p>\n<p>Suriye, Yemen ve Libya&#8217;da ya\u015fananlara benzer bir i\u00e7 sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, kaos ve kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ortam\u0131 \u0130ran&#8217;da da olu\u015fabilir.<\/p>\n<p>\u00dclke \u00e7ap\u0131ndaki bir iktidar bo\u015flu\u011funda K\u00fcrtler, Belu\u00e7lar ve di\u011fer az\u0131nl\u0131klar kendi mensuplar\u0131n\u0131 korumaya odaklan\u0131rken etnik gerilimlerin silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015fme riski de bulunuyor.<\/p>\n<p>Ortado\u011fu&#8217;nun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, \u00f6zellikle de b\u00f6lgedeki \u0130ran destekli g\u00fc\u00e7lere a\u011f\u0131r darbeler indiren ve \u0130ran&#8217;\u0131n n\u00fckleer program\u0131 nedeniyle varolu\u015fsal bir tehdit hisseden endi\u015fe duyan \u0130srail, \u0130slam Cumhuriyeti&#8217;nin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 memnuniyetle kar\u015f\u0131layacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak kimse, yakla\u015f\u0131k 93 milyonluk n\u00fcfusuyla Ortado\u011fu&#8217;nun en b\u00fcy\u00fck \u00fclkesinin kaosa s\u00fcr\u00fcklenmesini ve bunun sonucunda bir insani kriz ve m\u00fclteci sorununun ya\u015fanmas\u0131n\u0131 istemiyor.<\/p>\n<p>\u015eu andaki en b\u00fcy\u00fck tehlike ise, \u0130ran&#8217;\u0131n yak\u0131nlar\u0131na bu kadar \u00e7ok g\u00fc\u00e7 y\u0131\u011fan Trump&#8217;\u0131n harekete ge\u00e7mek ve itibar yitirmek aras\u0131nda bir se\u00e7im yapmak zorunda hissetmesi. <\/p>\n<p>B\u00f6ylece sonucu \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen ve potansiyel olarak y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7larla dolu bir sava\u015f ba\u015flayabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ABD, \u0130ran&#8217;a olas\u0131 bir sald\u0131r\u0131 i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k yap\u0131yor; sonu\u00e7lar\u0131 belirsiz ve karma\u015f\u0131k olabilir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11474,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[272,271,1658,794,1872],"class_list":["post-11473","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","tag-abd","tag-iran","tag-rejim","tag-saldiri","tag-savas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11473","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11473"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11473\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11475,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11473\/revisions\/11475"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11473"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11473"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11473"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}