Fahreddin el-\u00c7arperdi’nin tefsir klasiklerinden Zemah\u015feri’nin “el-Ke\u015f\u015faf” eseri \u00fczerine kaleme ald\u0131\u011f\u0131 “Tetimmet\u00fc’l-Ke\u015f\u015faf” adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131, T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 \u0130slam Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi’nde (\u0130SAM) ger\u00e7ekle\u015ftirildi.<\/p>\n
\u0130SAM Yay\u0131nlar\u0131nca haz\u0131rlanan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n tan\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131n\u0131n moderat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Marmara \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Mehmet Suat Merto\u011flu \u00fcstlendi.<\/p>\n
Merto\u011flu, 2012’de yeni bir projeyi hayata ge\u00e7irdiklerini belirterek, “Bu tarihte hicri 7. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayan d\u00f6nemi ‘\u0130kinci Klasik D\u00f6nem Projesi’ olarak ele almaya karar verdik. Amac\u0131m\u0131z, bu d\u00f6nemin ilmi birikiminin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131. O s\u0131ralarda ansiklopedi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 hen\u00fcz bitmemi\u015fti ve di\u011fer projelere \u00e7ok fazla yer veremiyorduk. O tarihten itibaren bu proje kesintisiz olarak devam etti. Bu d\u00f6nemi anlamak i\u00e7in belli bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 tipi gerekiyordu. Biz de bunun i\u00e7in uzmanlar yeti\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Eserlerin \u00e7o\u011fu yazma eserlerdi. Yazma eserler alan\u0131 ise hen\u00fcz bir gelenek haline gelmemi\u015fti. Bizler bu proje ba\u011flam\u0131nda \u015fimdiye kadar 59 yay\u0131n yay\u0131mlad\u0131k ve bu d\u00f6nemin akademi g\u00fcndemine girmesine vesile olduk. Bug\u00fcn tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapaca\u011f\u0131m\u0131z eser de bu projenin olgunluk meyvelerinden birisidir.” dedi.<\/p>\n
Projenin y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc ve 29 May\u0131s \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Mehmet Taha Boyal\u0131k, Fahreddin el-\u00c7arperdi’nin Tebriz’de d\u00fcnyaya geldi\u011fini anlatarak, Tebriz’in 700’li y\u0131llarda canl\u0131 bir ilim merkezi oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
“El-\u00c7arperdi’nin tefsirle ili\u015fkisine Beyzavi’nin \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur”<\/p>\n
El-\u00c7arperdi’nin Tebriz’de 10 y\u0131l e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6nemli ilim adamlar\u0131ndan Beyzavi’den e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Boyal\u0131k, “El-\u00c7arperdi’nin Beyzavi’den ‘Ke\u015f\u015faf’\u0131 okudu\u011funu biliyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla el-\u00c7arperdi’nin tefsirle ili\u015fkisine Beyzavi’nin \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Boyal\u0131k, el-\u00c7arperdi’nin farkl\u0131 ilim dallar\u0131nda eserler verdi\u011fini belirterek, “O, genelde \u015ferhler yazm\u0131\u015f ve \u00f6nemli eserlerini tefsir alan\u0131ndaki \u015ferhleriyle yapm\u0131\u015ft\u0131r. Biz, onun Ke\u015f\u015faf’\u0131 defaatle okuttu\u011funu biliyoruz. El-\u00c7arperdi, Ke\u015f\u015faf’\u0131 okuturken notlar al\u0131yor ve bunlar\u0131 \u00f6\u011frencileriyle m\u00fczakere ediyordu. Bu notlar zamanla b\u00fcy\u00fcd\u00fc ve el-\u00c7arperdi onlar\u0131 d\u00fczenleyerek bu eseri ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Ke\u015f\u015faf’\u0131n Zemah\u015feri taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Boyal\u0131k, \u015fu bilgileri verdi: <\/p>\n
“Eserin yay\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda Mutezile ekol\u00fcn\u00fcn fikriyat\u0131 canl\u0131yd\u0131 ve bu d\u00f6nem zarf\u0131nda Ke\u015f\u015faf’\u0131n olduk\u00e7a \u00f6nemsenen bir eser oldu\u011funu biliyoruz. Daha sonra s\u00f6z konusu ilgi azalmaya ba\u015fl\u0131yor ve 150 y\u0131ll\u0131k bir kopu\u015f, yahut yava\u015flama ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bunun temel sebebi ise Ke\u015f\u015faf’\u0131n itikadi i\u00e7eri\u011finden dolay\u0131d\u0131r. Beyzavi bu noktada \u00f6nemli bir yerde duruyor ve bu eseri ele\u015ftirmekten ziyade a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fan bir metin ortaya koyuyor.”<\/p>\n
Mehmet Taha Boyal\u0131k, Ke\u015f\u015faf’\u0131n tefsir \u015ferhi alan\u0131ndaki \u00f6nemine de de\u011finerek, “Ke\u015f\u015faf, \u015ferhe m\u00fcsait bir metindir ve bu eserden sonra tefsir \u015ferhcili\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oluyor. El-\u00c7arperdi’nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da Ke\u015f\u015faf’\u0131n bu gelene\u011fini devam ettiren \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Bu metnin temel \u00f6zelliklerinden ilki, Ke\u015f\u015faf’\u0131 tefsir alan\u0131nda bir otorite olarak kabul edip a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, ikincisi ise Ke\u015f\u015faf’\u0131 tamamen \u015ferh eden b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir \u00e7al\u0131\u015fma olmas\u0131d\u0131r.”<\/p>\n
Tetimmet\u00fc’l-Ke\u015f\u015faf’\u0131n \u015ferh gelene\u011fi alan\u0131nda kurucu bir metin oldu\u011funu s\u00f6zlerine ekleyen Boyal\u0131k, proje kapsam\u0131nda \u00f6nemli bir eme\u011fin ortaya koyuldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n
“\u015eerh ve ha\u015fiye gelene\u011fi, modern d\u00f6nemde yok say\u0131ld\u0131”<\/p>\n
Medeniyet \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Mesut Kaya, \u015ferh ve ha\u015fiye gelene\u011finin modern d\u00f6nemde yok say\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu durumun uzun y\u0131llar devam etti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Tefsir tarihiyle ilgili yap\u0131lan farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir\u00e7o\u011funda tefsirlere ili\u015fkin \u015ferhlerin g\u00f6rmezden gelindi\u011fine dikkati \u00e7eken Kaya, “(Ignac) Goldziher gibi tarih\u00e7iler modern d\u00f6nemde ‘Ke\u015f\u015faf’tan sadece \u00e7ok k\u0131saca bahseder. Benzeri durum di\u011fer eserlerde de devam eder. Bunun temel sebebi, Bat\u0131l\u0131la\u015fma s\u00fcrecinin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 problemle ilgilidir. Bu d\u00f6nemde Bergamal\u0131 Cevdet ve \u00d6mer Nasuhi Bilmen ise \u015ferh ve ha\u015fiye gelene\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece gelenek bir yerde kopu\u015fa u\u011frarken, bir yerden kendisini yeniden in\u015fa etmi\u015ftir.” dedi.<\/p>\n
Kaya, s\u00f6z konusu gelene\u011fin “k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici bir bak\u0131\u015f” ile ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, “Bizler de ilahiyat olarak bu kopu\u015ftan nasibimizi alm\u0131\u015f olduk. \u0130smail Kara, ‘Unuttuklar\u0131n\u0131 Hat\u0131rla! – \u015eerh ve Ha\u015fiye Meselesine Dair Birka\u00e7 Not’ adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla bu durumu ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Onun metni bu ilmi gelene\u011fe bak\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Kara’n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, Osmanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yeniden anla\u015f\u0131lmas\u0131nda bu gelene\u011fin \u00f6nemli bir yere sahip olundu\u011funu ortaya koymu\u015ftur.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Ke\u015f\u015faf’a ili\u015fkin \u00f6nemli \u015ferhler yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden Kaya, “El-\u00c7arperdi’nin Ke\u015f\u015faf’a ili\u015fkin yazd\u0131\u011f\u0131 \u015ferh ise Beyzavi’nin \u015ferhinin bir devam\u0131 olarak anla\u015f\u0131labilir. El-\u00c7arperdi’nin ‘Tetimmet\u00fc’l-Ke\u015f\u015faf’\u0131, Kur’an’\u0131n inzal ve tenziline ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalara yer vererek, bunun yan\u0131 s\u0131ra m\u00fchim noktalar\u0131na dair izahlarda bulunuyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar kolay i\u015fler de\u011fildir. Ke\u015f\u015faf gibi bir metne ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar \u015ferh yazmak \u00f6nemli bir ilmi \u00e7abad\u0131r. Bu y\u00fczden takdiri hak eden eserlerdir.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Etkinlik, soru cevaplar\u0131n ard\u0131ndan sona erdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zemah\u015feri’nin Ke\u015f\u015faf’\u0131 \u00fczerine yaz\u0131lan eser \u0130SAM’da tan\u0131t\u0131ld\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14297,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,4,13],"tags":[1260,2492,237,2906,2907],"class_list":["post-14296","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-gundem","category-son-dakika","tag-eser","tag-eserler","tag-proje","tag-serh","tag-tefsir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14296"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14296\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14298,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14296\/revisions\/14298"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}