{"id":17553,"date":"2026-02-05T23:42:07","date_gmt":"2026-02-05T23:42:07","guid":{"rendered":"https:\/\/bihavadis.com\/?p=17553"},"modified":"2026-02-05T23:42:07","modified_gmt":"2026-02-05T23:42:07","slug":"molekuler-testlerle-kansere-dakikalar-icinde-tani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/2026\/02\/05\/molekuler-testlerle-kansere-dakikalar-icinde-tani\/","title":{"rendered":"Molek\u00fcler Testlerle Kansere Dakikalar \u0130\u00e7inde Tan\u0131"},"content":{"rendered":"

Kanserde tan\u0131 s\u00fcre\u00e7leri art\u0131k g\u00fcnlerle de\u011fil, dakikalarla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcyor. Yeni nesil molek\u00fcler ve genetik testler sayesinde, normalde yakla\u015f\u0131k bir ay s\u00fcren analizler \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede tamamlanarak t\u00fcm\u00f6r\u00fcn temel biyolojik \u00f6zellikleri ortaya konabiliyor. Tan\u0131 s\u00fcre\u00e7lerindeki bu h\u0131z kazan\u0131m\u0131, \u00f6zellikle cerrahi s\u0131ras\u0131nda al\u0131nan kararlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Ac\u0131badem \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi T\u0131bbi Patoloji Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi\u00a0Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli<\/strong>, tan\u0131ya h\u0131z kazand\u0131ran bu teknolojilerin klasik patoloji anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirmekte oldu\u011funu belirtiyor.<\/strong><\/em><\/p>\n

Tan\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinde gelinen bu ileri noktan\u0131n en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerinden biri beyin t\u00fcm\u00f6rleri alan\u0131nda ya\u015fan\u0131yor. Art\u0131k yaln\u0131zca mikroskop alt\u0131nda g\u00f6r\u00fclen h\u00fccre yap\u0131lar\u0131 de\u011fil, t\u00fcm\u00f6r\u00fcn molek\u00fcler ve epigenetik imzas\u0131 da tan\u0131n\u0131n merkezine yerle\u015fiyor. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (WHO) g\u00fcncel s\u0131n\u0131flamalar\u0131nda da bu yakla\u015f\u0131m\u0131n benimsendi\u011fine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, beyin t\u00fcm\u00f6rlerinde tan\u0131n\u0131n art\u0131k tek bir test ya da tek bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor. T\u00fcm\u00f6r\u00fcn mikroskopik \u00f6zellikleri, genetik yap\u0131s\u0131, hastan\u0131n klinik bulgular\u0131 ve MR g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri birlikte de\u011ferlendiriliyor; b\u00f6ylece tan\u0131 do\u011frulu\u011fu art\u0131yor ve hastaya en uygun tedavi plan\u0131 olu\u015fturulabiliyor.<\/strong><\/em><\/p>\n

Tan\u0131 h\u0131zland\u0131k\u00e7a tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131 da de\u011fi\u015fiyor. \u201cKansere dakikalar i\u00e7inde tan\u0131\u201d ifadesi, t\u00fcm DNA\u2019n\u0131n ba\u015ftan sona analiz edilmesinden ziyade, hastal\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik genetik bilgilerin \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede elde edilebilmesini ifade ediyor. Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, \u00f6zellikle nanopore gibi ger\u00e7ek zamanl\u0131 dizileme teknolojilerinin DNA\u2019dan gelen sinyali an\u0131nda okuyabilmesi sayesinde bu h\u0131z\u0131n m\u00fcmk\u00fcn hale geldi\u011fini belirtiyor.
\u00a0Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, \u201cY\u00fcr\u00fctmekte oldu\u011fumuz projelerde, \u2018frozen\u2019 y\u00f6ntemiyle ameliyat s\u0131ras\u0131nda t\u00fcm\u00f6rden\u00a0al\u0131nan doku \u00f6rneklerinin an\u0131nda dondurulup incelenmesiyle,\u00a0dakikalar i\u00e7inde t\u00fcm\u00f6r\u00fcn temel molek\u00fcler profilini elde edebiliyoruz. Bu yakla\u015f\u0131m, g\u00fcnler s\u00fcrebilen klasik testlere k\u0131yasla klinik karar s\u00fcre\u00e7lerinde b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm anlam\u0131na geliyor\u201d diyor.<\/p>\n

Mikroskop Yetmiyor; Kanserde Genetik Kodlar Konu\u015fuyor<\/strong><\/b><\/p>\n

Molek\u00fcler testler bug\u00fcn en yayg\u0131n olarak beyin t\u00fcm\u00f6rleri, akci\u011fer kanseri, meme ve kolorektal kanserler ile hematolojik kanserlerde kullan\u0131l\u0131yor. Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, mikroskop alt\u0131nda birbirine \u00e7ok benzeyen iki t\u00fcm\u00f6r\u00fcn molek\u00fcler olarak tamamen farkl\u0131 olabildi\u011fini ve bunun hastan\u0131n alaca\u011f\u0131 tedaviyi k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirebildi\u011fini belirtiyor:
\u00a0\u201cMikroskop alt\u0131nda ayn\u0131 g\u00f6r\u00fcnen t\u00fcm\u00f6rler biyolojik olarak \u00e7ok farkl\u0131 davranabiliyor. Bu fark bilinmeden uygulanan bir tedavi, hastay\u0131 yanl\u0131\u015f bir yola s\u00fcr\u00fckleyebilir. \u00d6zellikle akci\u011fer kanseri gibi baz\u0131 t\u00fcm\u00f6rlerde, belirli genetik mutasyonlar saptand\u0131\u011f\u0131nda kemoterapi yerine hedefe y\u00f6nelik ak\u0131ll\u0131 ila\u00e7larla \u00e7ok daha etkili sonu\u00e7lar elde edilebiliyor\u201d\u2026\u00a0<\/p>\n

Genetik testler art\u0131k yaln\u0131zca \u201cBu t\u00fcm\u00f6r nedir?\u201d sorusuna de\u011fil, \u201cBu hastada hangi tedavi i\u015fe yarar?\u201d sorusuna da yan\u0131t veriyor. Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, \u201cBaz\u0131 genetik de\u011fi\u015fiklikler, belirli ila\u00e7lara duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya da diren\u00e7 riskini \u00f6nceden g\u00f6sterebiliyor. Bu sayede hastalar etkisiz tedavilerden korunurken, en uygun tedaviye daha ba\u015ftan y\u00f6nlendirilebiliyor\u201d ifadelerini kullan\u0131yor.<\/p>\n

Metilasyon Analizi ve Ameliyat S\u0131ras\u0131nda Genetik Tan\u0131<\/strong><\/b><\/p>\n

Beyin t\u00fcm\u00f6rlerinde son y\u0131llar\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc tan\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndan biri olan t\u00fcm\u00f6r DNA metilasyon analizi, \u00f6zellikle tan\u0131s\u0131 zor ve atipik olgularda belirleyici rol oynuyor. Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, bu y\u00f6ntemin tan\u0131 do\u011frulu\u011funu art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, nadir t\u00fcm\u00f6r alt tiplerinin g\u00fcvenle ay\u0131rt edilmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylece klinik seyrin daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir hale geldi\u011fini vurguluyor.<\/p>\n

Avrupa Birli\u011fi \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda TRANSCAN projesi kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fctmekte olduklar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n, t\u00fcm\u00f6rle ilgili genetik bilgileri ameliyat s\u0131ras\u0131nda cerraha ula\u015ft\u0131rmay\u0131 hedefledi\u011fini belirten Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli\u2019ye g\u00f6re, DNA\u2019y\u0131 anl\u0131k olarak okuyabilen nanopore dizileme teknolojisi bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn en \u00f6nemli anahtarlar\u0131ndan biri.<\/p>\n

Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, \u201cAmeliyat s\u0131ras\u0131nda al\u0131n\u0131p dondurulduktan sonra incelenen doku \u00f6rneklerinden neredeyse e\u015f zamanl\u0131 olarak t\u00fcm\u00f6r\u00fcn molek\u00fcler profilini elde edebiliyoruz. Patolog mikroskopta frozen (dondurulmu\u015f doku) kesitini de\u011ferlendirirken, e\u015f zamanl\u0131 olarak ayn\u0131 dokudan DNA izole edilip genetik analiz ba\u015flat\u0131l\u0131yor. B\u00f6ylece cerrahi ekip, operasyon devam ederken kritik bilgilere sahip olabiliyor ve ameliyat bu bilgilere g\u00f6re \u015fekilleniyor. Bu yakla\u015f\u0131m, gelecekte \u2018ameliyat s\u0131ras\u0131nda genetik tan\u0131\u2019 kavram\u0131n\u0131n standart hale gelmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yor\u201d diyor.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme Art\u0131k T\u00fcm\u00f6r\u00fcn Biyolojisini de G\u00f6steriyor<\/strong><\/b><\/p>\n

Beyin t\u00fcm\u00f6rlerinde radyolojinin rol\u00fcn\u00fcn de de\u011fi\u015fti\u011fini vurgulayan Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, ileri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemlerinin molek\u00fcler ve patolojik verilerle entegre edildi\u011fi projeler y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini belirtiyor. Bu sayede cerrahi planlama, tedavi yan\u0131t\u0131 ve n\u00fcks riski daha do\u011fru \u00f6ng\u00f6r\u00fclebiliyor.<\/p>\n

Ac\u0131badem \u00dcniversitesi b\u00fcnyesinde kurulan Beyin T\u00fcm\u00f6rleri Ara\u015ft\u0131rma Grubu\u2019nun (Ac\u0131badem University Brain Tumor Research Group-AUBTRG) patoloji, molek\u00fcler biyoloji, radyoloji, biyoinformatik, beyin cerrahisi ve onkolojiyi ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda bulu\u015fturdu\u011funu aktaran Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, bu multidisipliner yap\u0131n\u0131n bilimsel \u00fcretimi h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

T\u00fcm\u00f6r\u00fcn Gizli Haritas\u0131 Ortaya \u00c7\u0131k\u0131yor\u00a0<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de ilk kez Ac\u0131badem \u00dcniversitesi\u2019nde altyap\u0131s\u0131 kurulan\u00a0mekansal transkriptomik (spatial transcriptomics)<\/strong>\u00a0y\u00f6ntemine de de\u011finen Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, bu teknolojinin bir t\u00fcm\u00f6r\u00fc olu\u015fturan farkl\u0131 h\u00fccrelerin dokudaki konumlar\u0131n\u0131 ve hangi genleri aktif kulland\u0131klar\u0131n\u0131 bozmadan ortaya koydu\u011funu belirtiyor. Prof. Dr. Ay\u00e7a Er\u015fen Danyeli, \u201cBu y\u00f6ntemle t\u00fcm\u00f6r\u00fc adeta bir harita gibi okuyabiliyor, hangi b\u00f6lgenin agresif, hangisinin tedaviye diren\u00e7li oldu\u011funu anlayabiliyoruz. T\u0131p art\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131 de\u011fil hastay\u0131 merkeze alan, molek\u00fcler verilerle desteklenen bir yakla\u015f\u0131m benimsiyor. Biz Ac\u0131badem \u00dcniversitesi\u2019nde, t\u00fcm\u00f6r h\u00fccrelerinin sadece ne oldu\u011funu de\u011fil, nerede ve nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ortaya koyan \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz. Patoloji ise klinik karar s\u00fcre\u00e7lerinin tam merkezinde yer al\u0131yor\u201d diyerek s\u00f6zlerini tamaml\u0131yor\u2026\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kanserde tan\u0131 s\u00fcre\u00e7leri art\u0131k g\u00fcnlerle de\u011fil, dakikalarla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcyor. Yeni nesil molek\u00fcler ve genetik testler sayesinde, normalde yakla\u015f\u0131k bir ay s\u00fcren analizler \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede tamamlanarak t\u00fcm\u00f6r\u00fcn temel biyolojik \u00f6zellikleri ortaya konabiliyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17554,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[3113,3303,3335,1122,577],"class_list":["post-17553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-artik","tag-genetik","tag-molekuler","tag-tani","tag-tedavi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17553"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17555,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17553\/revisions\/17555"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}