{"id":19021,"date":"2026-02-06T20:42:07","date_gmt":"2026-02-06T20:42:07","guid":{"rendered":"https:\/\/bihavadis.com\/?p=19021"},"modified":"2026-02-06T20:42:07","modified_gmt":"2026-02-06T20:42:07","slug":"kosamdan-carpici-rapor-yeni-yuzyilin-somurgeciligi-dijital-veri-imparatorluklari-ve-turkiyenin-egemenlik-stratejisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/2026\/02\/06\/kosamdan-carpici-rapor-yeni-yuzyilin-somurgeciligi-dijital-veri-imparatorluklari-ve-turkiyenin-egemenlik-stratejisi\/","title":{"rendered":"KOSAM&#8217;dan \u00c7arp\u0131c\u0131 Rapor: Yeni Y\u00fczy\u0131l\u0131n S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi Dijital Veri \u0130mparatorluklar\u0131 ve T\u00fcrkiye&#8217;nin Egemenlik Stratejisi"},"content":{"rendered":"<p><span><span><span><span><span><span>Kalk\u0131nma Odakl\u0131 Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi (KOSAM), dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn k\u00fcresel ve yerel etkilerini b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir bak\u0131\u015fla ele alan kapsaml\u0131 bir rapor yay\u0131mlad\u0131. \u201c<b>Dijital D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00c7a\u011f\u0131nda Veri Kapitalizmi, Modern Emperyalizm ve Teknofeodalizm<\/b>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, veri ekonomisinin yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc, dijital s\u00f6m\u00fcr\u00fc mekanizmalar\u0131n\u0131 ve yeni bir egemenlik bi\u00e7imi olarak teknofeodalizmi analiz ediyor. Rapor, T\u00fcrkiye\u2019nin i\u00e7inde bulundu\u011fu dijital ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k sarmal\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in somut politika \u00f6nerileri sunuyor.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span><span><span><b><span><span><span>Veri Kapitalizmi ve Dijital S\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn K\u00fcresel Y\u00fcz\u00fc<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span><span><span><span><span><span>Rapora g\u00f6re<b>, veri kapitalizmi<\/b> bireylerin dijital ortamda \u00fcretti\u011fi verilerin sistematik olarak toplanmas\u0131, i\u015flenmesi ve bu veriler \u00fczerinden ekonomik ve siyasi kazan\u00e7 elde edilmesi s\u00fcrecini ifade ediyor. B\u00fcy\u00fck dijital platformlar\u0131n, algoritmik tahakk\u00fcm arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ekonomik fakt\u00f6rlerin yan\u0131 s\u0131ra ayn\u0131 zamanda siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel alanda da belirleyici bir g\u00fc\u00e7 haline geldi\u011fi belirtiliyor. Bu s\u00fcrecin, kullan\u0131c\u0131lar\u0131 \u201c<b>dijital serf<\/b>\u201d, platformlar\u0131 ise \u201c<b>dijital derebeyi<\/b>\u201d konumuna s\u00fcr\u00fckleyen teknofeodal bir d\u00fczenin do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131 \u00e7iziliyor. Raporda, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ekonomik tekelle\u015fme, ki\u015fisel gizlili\u011fin a\u015f\u0131nmas\u0131, toplumsal manip\u00fclasyon ve k\u00fclt\u00fcrel s\u00f6m\u00fcr\u00fc gibi \u00e7ok boyutlu sonu\u00e7lar\u0131na dikkat \u00e7ekiliyor.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span><span><span><b><span><span><span>T\u00fcrkiye\u2019nin Veri Ekonomisindeki \u0130kili Konumu ve Riskler<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span><span><span><span><span><span>T\u00fcrkiye, k\u00fcresel veri sistemine \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde veri sa\u011flayan ancak bu verileri ekonomik, teknolojik ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011fere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmede s\u0131n\u0131rl\u0131 kalan bir \u00fclke konumunda. Raporda vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, dijital reklam pazar\u0131n\u0131n <b>yakla\u015f\u0131k %80\u2019i<\/b> yabanc\u0131 platformlar\u0131n kontrol\u00fcnde. Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu\u2019nun (KVKK) Avrupa Birli\u011fi Genel Veri Koruma T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc (GDPR) ile tam uyumlu olmamas\u0131, denetim mekanizmalar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi ve dijital okuryazarl\u0131k seviyesinin d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrkiye\u2019yi \u201c<b>veri kolonisi<\/b>\u201d olma riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131yor. \u00d6zellikle KOB\u0130\u2019ler ve dijital platform \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, algoritmik ekosistemlere ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelerek tek tarafl\u0131 kurallara tabi oluyor.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span><span><span><b><span><span><span>KOSAM\u2019\u0131n Politika \u00d6nerileri: Dijital Egemenlik \u0130\u00e7in \u00c7ok Boyutlu Bir Yol Haritas\u0131<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span><span><span><span><span><span>Rapor, T\u00fcrkiye\u2019nin dijital s\u00f6m\u00fcr\u00fcden \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve dijital egemenli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmesi i\u00e7in <b>be\u015f<\/b> <b>ana ba\u015fl\u0131kta<\/b> <b>somut \u00f6neriler<\/b> sunuyor. <b>Hukuki ve kurumsal<\/b> alanda KVKK\u2019n\u0131n GDPR ile tam uyumla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, dijital rekabet yasalar\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Veri Koruma Kurumu\u2019nun olu\u015fturulmas\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. <b>Teknolojik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k<\/b> i\u00e7in yerli ve a\u00e7\u0131k kaynak \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin kamu kurumlar\u0131nda yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, yerli bulut ve veri merkezlerinin kurulmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. <b>Toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm<\/b> kapsam\u0131nda dijital okuryazarl\u0131k e\u011fitimlerinin m\u00fcfredata eklenmesi, veri kooperatiflerinin desteklenmesi ve algoritmik fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefleniyor. <b>K\u00fclt\u00fcrel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k<\/b> i\u00e7in yerli dijital medya platformlar\u0131 ve i\u00e7erik \u00fcreticilerinin desteklenmesi, anlat\u0131 hakk\u0131n\u0131n yasal g\u00fcvenceye al\u0131nmas\u0131 vurgulan\u0131yor. <b>Uluslararas\u0131 i\u015f birlikleri<\/b> \u00e7er\u00e7evesinde ise OECD, G20 ve b\u00f6lgesel platformlarda etkin rol al\u0131nmas\u0131, dijital egemenlik politikalar\u0131n\u0131n k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte savunulmas\u0131 \u00f6neriliyor.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span><span><span><span><span><span>Rapor, dijital egemenlik m\u00fccadelesinin a\u015famal\u0131 bir plan dahilinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini \u00f6neriyor. <b>K\u0131sa vadede<\/b> (0-2 y\u0131l) KVKK reformunun tamamlanmas\u0131, dijital okuryazarl\u0131k e\u011fitimlerinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 ve a\u00e7\u0131k kaynak d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm programlar\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi hedefleniyor. <b>Orta vadede<\/b> (2-5 y\u0131l) yerli bulut ve veri merkezlerinin kurulmas\u0131, veri kooperatiflerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve yerli yapay zek\u00e2 altyap\u0131lar\u0131n\u0131n desteklenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. <b>Uzun vadede<\/b> (5 y\u0131l ve sonras\u0131) ise uluslararas\u0131 veri diplomasisinin g\u00fc\u00e7lendirilmesi, k\u00fclt\u00fcrel anlat\u0131 altyap\u0131lar\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 ve kapsaml\u0131 bir dijital anayasa ile dijital vatanda\u015fl\u0131k sistemlerinin olu\u015fturulmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131yor.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span><span><span><span><span><span>KOSAM\u2019\u0131n bu raporu, dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn yaln\u0131zca teknolojik bir meseleden ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; <b>ekonomik<\/b>, <b>siyasi<\/b>, <b>k\u00fclt\u00fcrel<\/b> ve <b>toplumsal<\/b> boyutlar\u0131yla b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir politika yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fini ortaya koyuyor. T\u00fcrkiye\u2019nin dijital egemenlik yolculu\u011fu, ancak \u00e7ok payda\u015fl\u0131, \u015feffaf ve hak temelli bir stratejiyle ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilir. Rapor, akademi, kamu, \u00f6zel sekt\u00f6r ve sivil toplum i\u00e7in yol g\u00f6sterici bir kaynak olmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span><span><span><span><span><span>Raporun tam metnine KOSAM web sitesinden (<b>kosam.org<\/b>) ula\u015f\u0131labilir.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kalk\u0131nma Odakl\u0131 Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi (KOSAM), dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn k\u00fcresel ve yerel etkilerini b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir bak\u0131\u015fla ele alan kapsaml\u0131 bir rapor yay\u0131mlad\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19022,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[1046,1817,1564,1041,292],"class_list":["post-19021","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-dijital","tag-donusum","tag-rapor","tag-tek","tag-veri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19021"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19021\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19023,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19021\/revisions\/19023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19022"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}