{"id":20124,"date":"2026-02-07T11:45:07","date_gmt":"2026-02-07T11:45:07","guid":{"rendered":"https:\/\/bihavadis.com\/?p=20124"},"modified":"2026-02-07T11:45:07","modified_gmt":"2026-02-07T11:45:07","slug":"trumpin-gronland-hayali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/2026\/02\/07\/trumpin-gronland-hayali\/","title":{"rendered":"Trump&#8217;\u0131n Gr\u00f6nland Hayali"},"content":{"rendered":"<p><strong> Donald Trump, Gr\u00f6nland&#8217;\u0131 Amerika Birle\u015fik Devletleri&#8217;ne katmak istiyor ve hatta Gr\u00f6nland&#8217;\u0131n sahibi olan Danimarka Krall\u0131\u011f\u0131&#8217;ndan sat\u0131n alma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme getirdi.<\/strong><\/p>\n<p>Ba\u015fkan, g\u00f6reve ba\u015flama konu\u015fmas\u0131nda &#8220;ABD&#8217;nin kendisini yeniden b\u00fcy\u00fcyen, zenginli\u011fini art\u0131ran, topraklar\u0131n\u0131 geni\u015fleten bir \u00fclke olarak g\u00f6rece\u011fini&#8221; ve &#8220;bayra\u011f\u0131 g\u00fczel yeni ufuklara ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131&#8221; vaat etti.<\/p>\n<p>Trump&#8217;\u0131n d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck adas\u0131n\u0131 \u00fclkesine katma hayali, ABD tarihinin di\u011fer d\u00f6nemlerini an\u0131msat\u0131yor.<\/p>\n<p>Pensilvanya \u00dcniversitesi&#8217;nden tarih\u00e7i Walter A. McDougall, BBC Mundo&#8217;ya yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, &#8220;Trump&#8217;\u0131n politikalar\u0131, 1823&#8217;ten itibaren ABD&#8217;nin Bat\u0131 Yar\u0131mk\u00fcre&#8217;deki Avrupa faaliyetlerine kar\u015f\u0131 m\u00fcdahaleci politikas\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan Monroe Doktrinini an\u0131msat\u0131yor. Bu doktrinde bir vaat edilmi\u015f topraklar geleni\u011fi var&#8221; dedi. <\/p>\n<p>Missouri \u00dcniversitesi&#8217;nde g\u00f6rev yapan tarih\u00e7i Jay Sexton ise ba\u015fka bir paralellik buluyor.<\/p>\n<p>&#8220;Gr\u00f6nland&#8217;da oldu\u011fu gibi, Washington da bu topraklar\u0131 di\u011fer g\u00fc\u00e7ler almadan ele ge\u00e7irmesi gerekti\u011fini savundu.&#8221;<\/p>\n<p>Asl\u0131nda, ABD&#8217;nin bug\u00fcnk\u00fc topraklar\u0131na do\u011fru geni\u015flemesi, kurulu\u015fundan birka\u00e7 y\u0131l sonra ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Fetih sava\u015flar\u0131, yerli halklar\u0131n boyun e\u011fdirilmesi, yerle\u015fimcilerin yerinden edilmesi veya Avrupa g\u00fc\u00e7leriyle yap\u0131lan anla\u015fmalar, y\u00fckselen g\u00fcc\u00fcn yayg\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fcme ara\u00e7lar\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Ancak Trump&#8217;\u0131n Gr\u00f6nland i\u00e7in \u00f6nerdi\u011fi gibi, di\u011fer egemen devletlerden toprak sat\u0131n almak, Amerikal\u0131 liderlerin toprak geni\u015fletmek i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 bir ba\u015fka y\u00f6ntemdi.<\/p>\n<p>Tarihte Amerika&#8217;n\u0131n topraklar\u0131n\u0131 geni\u015fletti\u011fi olaylar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irirsek Washington&#8217;un, topraklar\u0131n\u0131 devreden yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lere tazminat \u00f6demeyi kabul etti\u011fi ba\u015fka vakalar da vard\u0131. Fakat bunlar tam anlam\u0131yla al\u0131m sat\u0131m i\u015flemleri de\u011fildi. \u00d6rne\u011fin 1819&#8217;da \u0130spanya Florida&#8217;y\u0131 ABD&#8217;ye b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131nda tazminat \u00f6denmi\u015fti.<\/p>\n<p><b>Louisiana&#8217;n\u0131n sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 (1803)<\/b><\/p>\n<p>D\u00f6nemin Ba\u015fkan\u0131 Thomas Jefferson&#8217;un Napolyon Fransa&#8217;s\u0131ndan Louisiana B\u00f6lgesini sat\u0131n alma karar\u0131, yeni ulusun ilk b\u00fcy\u00fck geni\u015flemesiydi. <\/p>\n<p>Napolyon, bug\u00fcnk\u00fc Haiti&#8217;deki k\u00f6le isyan\u0131ndan sonra Fransa i\u00e7in deniza\u015f\u0131r\u0131 bir imparatorluk kurma hayalinden vazge\u00e7mi\u015f ve kendisi i\u00e7in stratejik \u00f6nemini yitirmi\u015f, geni\u015f ve az n\u00fcfuslu bir b\u00f6lgeyi gen\u00e7 Amerikan cumhuriyetine satmay\u0131 kabul etmi\u015fti.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece Korsikal\u0131 general, sat\u0131\u015ftan elde etti\u011fi paray\u0131 Avrupa&#8217;da imparatorlu\u011funu geni\u015fletmek i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 sava\u015flara ay\u0131rabilirdi.<\/p>\n<p>Louisiana, o zamanlar ayn\u0131 ad\u0131 ta\u015f\u0131yan bug\u00fcnk\u00fc eyaletten \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6lgeyi ifade ediyordu ve Jefferson, ABD&#8217;nin gelece\u011fini bat\u0131ya do\u011fru geni\u015flemeye endekslemi\u015fti.<\/p>\n<p>Ba\u015fkan, Mississippi Vadisi ve stratejik \u00f6neme sahip New Orleans liman\u0131n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmek ve o y\u0131llarda bir\u00e7ok ki\u015finin korktu\u011fu Fransa&#8217;n\u0131n Amerika&#8217;ya m\u00fcdahale etme tehlikesini ortadan kald\u0131rmak istiyordu.<\/p>\n<p>Amerikan ve Frans\u0131z h\u00fck\u00fcmetleri bir anla\u015fmaya vard\u0131 ve Kas\u0131m 1803&#8217;te Louisiana, o d\u00f6nemde 15 milyon dolarl\u0131k bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ABD&#8217;nin bir par\u00e7as\u0131 oldu.<\/p>\n<p>O zamanlar g\u00fcneyde bug\u00fcnk\u00fc Louisiana eyaleti ile kuzeyde North Dakota ve Montana eyaletleri aras\u0131ndaki t\u00fcm alan\u0131 kapsayan bu devasa b\u00f6lge, \u00fclkeye iki milyon kilometrekareden fazla toprak ekledi b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc neredeyse iki kat\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n<p>Bat\u0131ya do\u011fru geni\u015fleme ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><b>Meksika&#8217;n\u0131n sava\u015fta kaybetti\u011fi topraklar (1848)<\/b><\/p>\n<p>1840&#8217;lara gelindi\u011finde, Amerikan halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, &#8220;kaderlerinin&#8221; bat\u0131ya, B\u00fcy\u00fck Okyanus k\u0131y\u0131lar\u0131na do\u011fru geni\u015flemekte yatt\u0131\u011f\u0131na ikna olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Bunu Meksika&#8217;n\u0131n aleyhine ger\u00e7ekle\u015ftirecekti.<\/p>\n<p>Geni\u015flemenin en b\u00fcy\u00fck destek\u00e7ilerinden biri, 1845&#8217;te Beyaz Saray&#8217;a geldikten sonra Teksas&#8217;\u0131n kontrol\u00fc konusunda Meksika&#8217;yla anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcnde bulan Ba\u015fkan James K. Polk&#8217;tu.<\/p>\n<p>Ertesi y\u0131l, s\u0131n\u0131rda ABD ve Meksika askerleri aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131ktan sonra Polk, Kongre&#8217;yi Meksika&#8217;yla sava\u015fa ikna etti. Ancak \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n nedenleri daha derindi.<\/p>\n<p>Sexton, &#8220;ABD, o d\u00f6nemde Meksika&#8217;ya ait ve k\u0131tan\u0131n ekonomik a\u00e7\u0131dan en canl\u0131 b\u00f6lgelerinden biri olan California&#8217;ya ilgi g\u00f6stermi\u015fti. Buras\u0131, o d\u00f6nemde Asya ile ticaret yapmak i\u00e7in \u00e7ok cazip derin su limanlar\u0131na sahipti&#8221; diyor.<\/p>\n<p>&#8220;Ancak hi\u00e7bir Meksika h\u00fck\u00fcmeti California&#8217;y\u0131 sat\u0131p, iktidarda kalmaya devam edemezdi&#8221; diye ekliyor.<\/p>\n<p>Sava\u015f, Amerika&#8217;n\u0131n zaferi ve \u015eubat 1848&#8217;de Guadalupe-Hidalgo Anla\u015fmas\u0131&#8217;n\u0131n imzalanmas\u0131yla sona erdi. <\/p>\n<p>Bu anla\u015fma ile ABD, Teksas, California, New Mexico, Arizona, Nevada, Utah ve Colorado, Wyoming, Kansas ve Oklahoma&#8217;n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerini elinde tuttu.<\/p>\n<p>ABD 15 milyon dolar \u00f6dedi, ancak Sexton&#8217;\u0131n dedi\u011fi gibi, &#8220;Meksikal\u0131lar sava\u015f\u0131 kaybetmemi\u015f olsalard\u0131 bu topraklar\u0131 asla devretmeyi kabul etmezlerdi. Bu, silah zoruyla yap\u0131lan bir sat\u0131\u015ft\u0131&#8221;.<\/p>\n<p>Meksika, sava\u015f \u00f6ncesi topraklar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 kaybetti. Yenilgi ve toprak kayb\u0131, \u00fclkede kal\u0131c\u0131 bir travmaya neden oldu.<\/p>\n<p><b>Meksika&#8217;dan La Mesilla&#8217;n\u0131n al\u0131nmas\u0131 (1853)<\/b><\/p>\n<p>Birka\u00e7 y\u0131l sonra, 1853&#8217;te Meksika ve ABD, \u015fu anda Arizona ve New Mexico eyaletlerinin g\u00fcneyinde bulunan k\u00fc\u00e7\u00fck bir Meksika toprak \u015feridinin sat\u0131\u015f\u0131nda anla\u015ft\u0131lar.<\/p>\n<p>Meksika&#8217;da Venta de la Mesilla, ABD&#8217;de ise Gadsden Sat\u0131n Al\u0131m\u0131 olarak bilinen anla\u015fma, ABD&#8217;nin k\u0131talararas\u0131 demiryolu in\u015fa etme iste\u011fi ve Meksika h\u00fck\u00fcmetinin ekonomik zorluklar\u0131 sonucunda ger\u00e7ekle\u015fti. Meksika h\u00fck\u00fcmeti 10 milyon ABD dolar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bu sat\u0131\u015f\u0131 kabul etti.<\/p>\n<p>Sexton&#8217;a g\u00f6re, &#8220;Pasifik&#8217;e ula\u015fan bir demiryolu isteyen ve g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131n k\u00f6le sahibi olmayan eyaletlerin yarar\u0131na olaca\u011f\u0131ndan korkanlar g\u00fcneydeki k\u00f6le sahipleriydi, bu y\u00fczden New Orleans&#8217;a kadar uzanan bir g\u00fcney demiryolu i\u00e7in bask\u0131 yapt\u0131lar.&#8221;<\/p>\n<p><b>Rusya&#8217;dan Alaska&#8217;n\u0131n sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 (1867)<\/b><\/p>\n<p>Bir\u00e7ok ki\u015fi, 1867&#8217;de d\u00f6nemin ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 William Seward&#8217;\u0131n, Rus \u00c7ar\u0131 2. Alexander&#8217;dan Kuzey Kutup B\u00f6lgesi&#8217;ndeki (Arktik) Alaska&#8217;y\u0131 sat\u0131n alma karar\u0131n\u0131 anlayamam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Seward, bu b\u00f6lgenin Kuzey Amerika&#8217;ya \u0130ngiliz m\u00fcdahalesi tehlikesini \u00f6nleyece\u011fi ve ABD&#8217;nin B\u00fcy\u00fck Okyanus&#8217;taki zengin bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k kaynaklar\u0131na eri\u015fimini sa\u011flayaca\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck stratejik de\u011feri oldu\u011funa inan\u0131yordu. <\/p>\n<p>Bu nedenle Alaska&#8217;y\u0131 7,2 milyon dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Rusya&#8217;dan sat\u0131n almak i\u00e7in bir anla\u015fma yapt\u0131.<\/p>\n<p>Sat\u0131n alma i\u015flemi b\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7t\u0131 ve d\u00f6nemin gazeteleri bunu &#8220;Seward&#8217;\u0131n aptall\u0131\u011f\u0131&#8221; olarak nitelendirdi.<\/p>\n<p>\u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131, y\u00f6netimi \u00e7ok pahal\u0131 olan ve o d\u00f6nemki ba\u015fl\u0131ca rakibi B\u00fcy\u00fck Britanya&#8217;n\u0131n olas\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z g\u00f6r\u00fclen, de\u011feri d\u00fc\u015f\u00fck bir b\u00f6lgeyi elinden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yordu.<\/p>\n<p>Ele\u015ftirilere ra\u011fmen, Kongre sat\u0131n alma anla\u015fmas\u0131n\u0131 onaylad\u0131 ve Alaska ABD&#8217;nin bir par\u00e7as\u0131 oldu.<\/p>\n<p>On y\u0131llar sonra, alt\u0131n ve b\u00fcy\u00fck petrol yataklar\u0131n\u0131n ke\u015ffi ve So\u011fuk Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda kazand\u0131\u011f\u0131 askeri \u00f6nemi, Seward&#8217;\u0131 ve Alaska&#8217;y\u0131 sat\u0131n alma karar\u0131n\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p><b>Danimarka&#8217;dan Virgin Adalar\u0131&#8217;n\u0131n sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 (1917)<\/b><\/p>\n<p>ABD&#8217;nin en son sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge, \u015fu anda Gr\u00f6nland&#8217;\u0131 satmak istemeyen Danimarka&#8217;dan oldu.<\/p>\n<p>O zamanlar Danimarka Bat\u0131 Hint Adalar\u0131 olarak bilinen adalar, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan beri ABD&#8217;li stratejistlerin g\u00f6zdesi olan Karayipler&#8217;deki bir ada grubuydu.<\/p>\n<p>\u0130lk ba\u015far\u0131s\u0131z giri\u015fimde Seward da yer alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Danimarkal\u0131 tarih\u00e7i Hans Christian Berg bir makalesinde, &#8220;\u0130\u00e7 Sava\u015f&#8217;tan sonra Karayipler&#8217;deki stratejik ko\u015fullar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irme zaman\u0131 gelmi\u015fti ve D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Seward, Meksika&#8217;n\u0131n ilhak\u0131na oldu\u011fu kadar Karayipler&#8217;de olas\u0131 bir Amerikan geni\u015flemesine de odaklanm\u0131\u015ft\u0131&#8221; diye a\u00e7\u0131kl\u0131yordu.<\/p>\n<p>Saint Thomas liman\u0131, yerel co\u011frafi yap\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 m\u00fckemmel do\u011fal koruma nedeniyle Amerikal\u0131 stratejistlerin \u00f6zellikle ilgisini \u00e7ekiyordu.<\/p>\n<p>On y\u0131llard\u0131r adalardaki b\u00fcy\u00fck plantasyonlar\u0131 siyah k\u00f6leler vas\u0131tas\u0131yla i\u015fleten Danimarka, \u015feker fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi nedeniyle adalara ilgisini kaybetmi\u015fti.<\/p>\n<p>1867&#8217;de iki h\u00fck\u00fcmet aras\u0131nda var\u0131lan ilk sat\u0131n alma anla\u015fmas\u0131, ABD Kongresi&#8217;nin onaylamamas\u0131 nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fmedi.<\/p>\n<p>Gr\u00f6nland&#8217;dan farkl\u0131 olarak Danimarka o d\u00f6nemde adalar\u0131 ABD&#8217;ye satmay\u0131 kabul etti.<\/p>\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n patlak vermesi ve Alman denizalt\u0131lar\u0131n Amerikan gemilerine olu\u015fturdu\u011fu tehdit, Almanya&#8217;n\u0131n Danimarka&#8217;y\u0131 i\u015fgal edip Saint Thomas liman\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irece\u011finden korkan Washington&#8217;un ilgisini yeniden canland\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>BBC Mundo&#8217;ya konu\u015fan Danimarka Uluslararas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nden Astrid Andersen&#8217;e g\u00f6re, &#8220;Gr\u00f6nland ile ilgili duyduklar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran \u015feyler vard\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ABD esasen \u015f\u00f6yle dedi: &#8216;Ya bize satars\u0131n\u0131z ya da biz i\u015fgal ederiz.&#8221;<\/p>\n<p>Sonunda, her iki \u00fclke de adalar\u0131n ABD&#8217;ye 25 milyon dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131lmas\u0131 konusunda anla\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Anla\u015fman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak, ABD Danimarka&#8217;n\u0131n &#8220;t\u00fcm Gr\u00f6nland \u00fczerinde siyasi ve ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmesine&#8221; kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct etti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Donald Trump, Gr\u00f6nland&#8217;\u0131 ABD&#8217;ye katmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor ve Danimarka&#8217;dan sat\u0131n alma \u00f6neriyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20125,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[272,830,3661,3023,1872],"class_list":["post-20124","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset","tag-abd","tag-amerika","tag-genis","tag-meksika","tag-savas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20124"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20124\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20126,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20124\/revisions\/20126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}