\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi NP\u0130STANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop, i\u015flevsel donman\u0131n ne oldu\u011fu, kronik stres ve sinir sistemi ile ili\u015fkisi ile belirtileri hakk\u0131nda bilgi verdi.<\/p>\n
D\u0131\u015f i\u015flevsellik korunurken i\u00e7sel reg\u00fclasyon bozuluyor!<\/strong><\/p>\n \u0130\u015flevsel donman\u0131n, bireyin d\u0131\u015f d\u00fcnyadaki sorumluluklar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesine ra\u011fmen i\u00e7sel denge ve reg\u00fclasyonunun bozuldu\u011fu; zihin, duygu ve beden aras\u0131ndaki entegrasyonun zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131, iyilik h\u00e2linin ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir durum oldu\u011funu ifade eden Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop, \u201cBu h\u00e2l, travmatik bir deneyimle ili\u015fkili olabilece\u011fi gibi travma d\u0131\u015f\u0131, kronik stres temelli de geli\u015febilir. Ki\u015fi g\u00fcnl\u00fck i\u015flevselli\u011fini korur ancak i\u00e7sel olarak donukluk, kopukluk ve otomatik pilotta ya\u015fama hissi ya\u015far.\u201d dedi.<\/p>\n Stresin, bireyin bedensel ve psikolojik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tehdit eden uyaranlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan zihinsel, duygusal, fiziksel ve davran\u0131\u015fsal tepkilerin b\u00fct\u00fcn\u00fc oldu\u011funu hat\u0131rlatan Aytop, \u201cHans Selye\u2019ye g\u00f6re stres, bedenin de\u011fi\u015fim talebidir; stres\u00f6r\u00fc izleyen bu tepkiler uyum sa\u011flamaya y\u00f6neliktir. Bedenin stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kma kapasitesi allostaz olarak tan\u0131mlan\u0131r. Ancak stres kronikle\u015fti\u011finde allostatik y\u00fck birikir ve bu durum fiziksel ve psikolojik y\u0131pranmaya yol a\u00e7ar.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n \u0130\u015flevsel donma, akut ve ge\u00e7ici bir donma tepkisinden farkl\u0131 olarak s\u00fcre\u011fen bir h\u00e2li tan\u0131mlar!\u00a0<\/strong><\/p>\n Akut stres durumlar\u0131nda beyin ve beden alarm sisteminin devreye girdi\u011fini aktaran Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop, \u201cKortizol, adrenalin ve noradrenalin sal\u0131n\u0131m\u0131 artar ve \u2018sava\u015f, ka\u00e7, donma ya da \u00f6d\u00fcn verme\u2019 tepkileri ortaya \u00e7\u0131kar. Donma tepkisi, ba\u015flang\u0131\u00e7taki y\u00fcksek uyar\u0131lman\u0131n ard\u0131ndan sinir sisteminin aktivasyonu belirgin bi\u00e7imde azaltmas\u0131yla olu\u015fur. Hareket, duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnce yava\u015flar; dikkat da\u011f\u0131l\u0131r, bedende a\u011f\u0131rl\u0131k ve uyu\u015fma hissi \u00f6n plana \u00e7\u0131kar.\u201d dedi.<\/p>\n Polyvagal teoriye g\u00f6re bu tepkinin, parasempatik sinir sisteminin dorsal vagal yoluyla ili\u015fkili oldu\u011funu dile getiren Aytop, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n \u201cEvrimsel olarak en ilkel savunma yan\u0131tlar\u0131ndan biridir. \u0130\u015flevsel donma, akut ve ge\u00e7ici bir donma tepkisinden farkl\u0131 olarak s\u00fcre\u011fen bir h\u00e2li tan\u0131mlar. Ki\u015fi i\u015f, okul ve sosyal ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilir; ancak i\u00e7sel olarak kopuk, donuk ve reg\u00fclasyonu bozulmu\u015f hisseder. G\u00fcnler otomatik pilotta ge\u00e7iyormu\u015f gibi ya\u015fan\u0131r; ba\u015flanm\u0131\u015f i\u015fleri s\u00fcrd\u00fcrmek g\u00f6rece kolayken yeni ba\u015flang\u0131\u00e7lar zorlay\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n Zihinsel olarak dikkat ve karar verme zorla\u015f\u0131r; duygulara eri\u015fim azal\u0131r. Bedensel olarak yorgunluk ve a\u011f\u0131rl\u0131k hissi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu durum \u00e7o\u011fu zaman d\u0131\u015far\u0131dan fark edilmez ve ki\u015fi de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kopuklu\u011fu net bi\u00e7imde tan\u0131mlayamayabilir. Uzun vadede ya\u015fam kalitesi, ili\u015fkiler ve ki\u015fisel geli\u015fim olumsuz etkilenir.\u201d<\/p>\n Baz\u0131 bireylerde alarm sistemi kapanmaz ve i\u015flevsel donma geli\u015febilir!<\/strong><\/p>\n Travman\u0131n ger\u00e7ek ya da tehdit edilen \u00f6l\u00fcm, ciddi yaralanma veya cinsel \u015fiddete maruz kalma durumlar\u0131n\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop, \u201cTravmatik ya\u015fant\u0131lar tek seferlik, kronik veya karma\u015f\u0131k bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kabilir. Travma sonras\u0131 belirtiler, olay\u0131n kendisinden \u00e7ok beynin ve bedenin verdi\u011fi stres yan\u0131tlar\u0131yla ili\u015fkilidir.\u201d dedi.<\/p>\n Baz\u0131 bireylerde bu alarm sisteminin tehdit ortadan kalksa bile kapanmad\u0131\u011f\u0131na; stresin kronikle\u015fti\u011fine ve i\u015flevsel donman\u0131n bu s\u00fcre\u00e7te ortaya \u00e7\u0131kabilen durumlardan biri h\u00e2line geldi\u011fine i\u015faret eden Aytop, bu tablonun depresyon ve travma ile ili\u015fkili bozukluklarla birlikte ya da ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak g\u00f6r\u00fclebildi\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n Modern ya\u015fam ko\u015fullar\u0131, beyin ve bedeni i\u015flevsel donma moduna itebilir!<\/strong><\/p>\n \u0130\u015flevsel donman\u0131n, erken d\u00f6nem ihmal ve istismar, g\u00fcvensiz ba\u011flanma, kronik stres, tekil ya da karma\u015f\u0131k travmalar, yetersiz psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k ve \u00f6z-de\u011fer gibi fakt\u00f6rlerle ili\u015fkili oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop, \u201cModern ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 da bu durumu tetikleyebilir. Dijital y\u00fck, s\u00fcrekli ekran ve haber maruziyeti, yo\u011fun i\u015f temposu, belirsizlik, ekonomik kayg\u0131lar ve y\u00fcksek beklentiler beynin ve bedenin kendini koruma amac\u0131yla i\u015flevsel donma moduna ge\u00e7mesine zemin haz\u0131rlayabilir.\u201d dedi.<\/p>\n \u0130\u015flevsel donman\u0131n, depresyon ve t\u00fckenmi\u015flik sendromu ile benzer belirtiler g\u00f6sterebilece\u011fini vurgulayan Aytop, \u201cAncak temel fark i\u015flevsellik d\u00fczeyidir. Depresyon ve t\u00fckenmi\u015flikte i\u015flevsellik belirgin bi\u00e7imde azal\u0131rken, i\u015flevsel donmada ki\u015fi d\u0131\u015far\u0131dan \u2018iyi i\u015fleyen\u2019 biri gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Bu nedenle tan\u0131nmas\u0131 daha zordur.\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n Sorun motivasyon eksikli\u011fi de\u011fil, sinir sisteminin a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck alt\u0131nda olmas\u0131!<\/strong><\/p>\n \u0130\u015flevsel donmada sorunun motivasyon eksikli\u011fi de\u011fil, sinir sisteminin a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck alt\u0131nda olmas\u0131 oldu\u011funu ifade eden Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop, \u201cDaha fazla \u00e7abalamak, zaten yorgun olan sistemi zorlayarak donma h\u00e2lini derinle\u015ftirebilir ve ek psikolojik sorunlara zemin haz\u0131rlayabilir.\u201d dedi.<\/p>\n \u0130\u015flevsel donma fark edildi\u011finde, daha \u00e7ok zorlamak yerine reg\u00fclasyonu yeniden in\u015fa etmek gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Aytop, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:<\/p>\n \u201cTopraklama, fark\u0131ndal\u0131k, nazik fiziksel aktivite, ekran ve stres y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltma, sosyal destek ve gerekti\u011finde profesyonel yard\u0131m, sinir sisteminin g\u00fcvenli\u011fe yeniden d\u00f6nmesini destekler.<\/p>\n Psikolojik destek, bireyin i\u00e7sel kaynaklar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmesine, reg\u00fclasyon becerilerini geli\u015ftirmesine ve travmatik ya da kronik stres deneyimlerini g\u00fcvenli bir ba\u011flamda i\u015flemesine olanak tan\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 yaln\u0131zca belirtileri hafifletmekle kalmaz; ki\u015finin kendisiyle, ili\u015fkileriyle ve ya\u015fam\u0131yla yeniden temas kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak travma sonras\u0131 b\u00fcy\u00fcmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.\u201d<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi NP\u0130STANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop, i\u015flevsel donman\u0131n ne oldu\u011fu, kronik stres ve sinir sistemi ile ili\u015fkisi ile belirtileri hakk\u0131nda bilgi verdi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26542,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[4361,395,4360,573,3307],"class_list":["post-26541","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-donma","tag-is","tag-islevsel-donma","tag-stres","tag-travma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26541"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26543,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26541\/revisions\/26543"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}