\u0130nsan beyninde dopamin \u00fcreten h\u00fccrelerin \u00e7ok yo\u011fun olarak bulundu\u011fu substabsiya nigra adl\u0131 b\u00f6lgeler bulunur. Bu b\u00f6lgelerde \u00fcretilen ve bir \u00e7e\u015fit kimyasal madde olan dopamin, ki\u015finin hareketlerini kontrol etmesine olanak tan\u0131yan striyatum adl\u0131 beyin b\u00f6lgeleri aras\u0131ndaki ileti\u015fimi sa\u011flar.<\/p>\n
Dopamin h\u00fccreleri y\u00fcksek miktarda azald\u0131\u011f\u0131nda, dopamin \u00fcretimi yetersiz kalarak parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n belirtilerinden olan ritmik olmayan, uyumsuz, titrek ve ak\u0131c\u0131 olmayan hareketlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur. Anne, baba ya da karde\u015fte parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fc bulunan ki\u015filerde hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fclme oran\u0131, toplumun geneline k\u0131yasla daha y\u00fcksektir. Genetik \u00f6yk\u00fcs\u00fc bulunan ailelerin fertlerinde hastal\u0131k, daha gen\u00e7 ya\u015flarda ba\u015flar. Bu durum parkinson hastalar\u0131n\u0131n y\u00fczde 5’ini olu\u015fturur.<\/p>\n
PARK\u0130NSON BEL\u0130RT\u0130LER\u0130<\/b><\/p>\n
Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131, yava\u015f ilerleyen n\u00f6rodejeneratif bir hastal\u0131kt\u0131r. Ba\u015flang\u0131c\u0131 hareket sistemi aksakl\u0131\u011f\u0131 belirtileri ile karakterizedir. Mimiklerin azalmas\u0131, konu\u015fman\u0131n monotonla\u015fmas\u0131 ve bozulmas\u0131, g\u00f6vdenin hafif \u00f6ne e\u011fik pozisyon almas\u0131, hareketlerde yava\u015flama, titreme, kollarda a\u011fr\u0131 ile birlikte hareket k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi belirtiler g\u00f6sterir.<\/p>\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n sinsi seyri ba\u015flang\u0131\u00e7ta s\u0131kl\u0131kla normal ya\u015flanma s\u00fcreci, depresyon ya da eklem hastal\u0131klar\u0131 ile ili\u015fkilendirilmesine neden olur. Belirtilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan 4 ile 6 y\u0131l \u00f6ncesinde parkinson hastalar\u0131 yanl\u0131\u015fl\u0131kla, depresyon, omuz, boyun ve kol a\u011fr\u0131lar\u0131 nedeniyle yanl\u0131\u015f tan\u0131 almaktad\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ba\u015flang\u0131\u00e7 belirtisi, istirahat esnas\u0131nda tek el ve parmaklarda titreme ve ayn\u0131 tarafta y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe e\u015flik eden kol sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n olmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Titreme nadiren ayakta, \u00e7enede ve dilde ba\u015flayabilir. Titreme olmaks\u0131z\u0131n hareketlerde yava\u015flama da ba\u015flang\u0131\u00e7 belirtisi olabilir. Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe e\u015flik eden kol sal\u0131n\u0131m\u0131 hareketinin azalmas\u0131, etkilenen elde beceri azalmas\u0131, yaz\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclmesi, mimiklerin fakirle\u015fmesi, y\u00fcr\u00fcrken bir bacakta tutukluk ve ayakta s\u00fcr\u00fcme ilk belirtiler aras\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n
Hastal\u0131k s\u00fcreci i\u00e7inde ilk ortaya \u00e7\u0131kan belirtiler, genellikle ayn\u0131 taraftaki di\u011fer ekstremitelere de yay\u0131l\u0131r ve hastal\u0131k ilerledik\u00e7e di\u011fer ekstremitelerde de ortaya \u00e7\u0131kar. \u00dcst ekstremitelerde ba\u015flayan olgularda hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131 el, kol, ayak, bacak, y\u00fcz, konu\u015fma ve yutma s\u0131ras\u0131n\u0131 izledi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Belirtilerin alt ekstremitelerde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ise ayak, bacak, kol, el, y\u00fcz, ses ve yutma bozuklu\u011fu \u015feklinde bir etkilenme s\u0131ras\u0131 bulunur. Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n evrelerine g\u00f6re belirtileri ise \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 EVRE<\/b><\/p>\n
Belirti ve bulgular tek tarafl\u0131 ve hafif derecededir. \u00d6z\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011fe yol a\u00e7maz. S\u0131kl\u0131kla bir ekstremitede titreme bulunur. Mimik, duru\u015f ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fteki bozulmalar\u0131 ancak hastan\u0131n yak\u0131nlar\u0131 fark eder.<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 EVRE<\/b><\/p>\n
Belirtiler bu evrede her iki tarafta da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7ok az bir \u00f6z\u00fcrl\u00fcl\u00fck h\u00e2li bulunur. Duru\u015f ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f etkilenmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc EVRE<\/b><\/p>\n
G\u00f6vde hareketlerinde belirgin yava\u015flama, denge bozuklu\u011fu ve d\u00fc\u015fme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Orta derecede yayg\u0131n i\u015flev bozukluklar\u0131 g\u00f6zlenir.<\/p>\n
D\u00d6RD\u00dcNC\u00dc EVRE<\/b><\/p>\n
Belirtiler bu evrede \u015fiddetlidir. Hasta zor da olsa y\u00fcr\u00fcyebilir. Hareketlerde yava\u015flama ve kat\u0131l\u0131k mevcuttur. Titreme \u00f6nceki evrelere g\u00f6re daha az olabilir. Bu hasta grubu yard\u0131ms\u0131z tek ba\u015flar\u0131na ya\u015famazlar.<\/p>\n
BE\u015e\u0130NC\u0130 EVRE<\/b><\/p>\n
Hasta yata\u011fa ve tekerlekli sandalyeye ba\u011f\u0131ml\u0131 ve s\u00fcrekli bak\u0131ma ihtiya\u00e7 duyar.<\/p>\n
PARK\u0130NSON TEDAV\u0130S\u0130<\/b><\/p>\n
Beyinde ya\u015fanan h\u00fccre kayb\u0131yla olu\u015fan pek \u00e7ok hastal\u0131ktan biri olan parkinson, bu hastal\u0131klar aras\u0131nda tedaviye en iyi yan\u0131t veren t\u00fcrd\u00fcr. Ancak hastal\u0131k yava\u015f seyrederek ilerledi\u011fi i\u00e7in hastan\u0131n s\u00fcrekli olarak hekim takibinde olmas\u0131 gerekir. Parkinson ya\u015fam kalitesini zamanla d\u00fc\u015f\u00fcren bir hastal\u0131k oldu\u011fu i\u00e7in aile bireylerinin bilin\u00e7lenerek hastaya gerekli deste\u011fi vermeleri, tedavinin do\u011fru uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamalar\u0131 gerekir.<\/p>\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n belirtileri ortaya \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz n\u00f6roloji uzman\u0131na ba\u015fvurmak tedavi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da son derece \u00f6nemlidir. Erken d\u00f6nem tedavi, hastal\u0131\u011f\u0131n ilerleyi\u015fini yava\u015flat\u0131rken hastan\u0131n hayat kalitesini de art\u0131r\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n evrelerine g\u00f6re uzman hekim taraf\u0131ndan pek \u00e7ok farkl\u0131 tedavi y\u00f6ntemi uygulanabilir. \u00d6ncelikle hastan\u0131n ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k olmaks\u0131z\u0131n kendi hayat\u0131na devam edebilmesi hedeflenir.<\/p>\n
Dopamin \u00fcreten h\u00fccrelerin kayb\u0131 ile geli\u015fen dopaminerjik sinir sinyallerindeki azalman\u0131n ila\u00e7 ile dengelenmesi sa\u011flan\u0131r. Son y\u0131llarda baz\u0131 hastalarda uygulanabilen beyin pili olarak bilinen derin beyin stim\u00fclasyonu ile hastal\u0131\u011f\u0131n tipik belirtileri d\u00fczelmekte ve ya\u015fam kalitesi art\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Kabaca beynin ilgili b\u00f6lgelerine yerle\u015ftirilen uyar\u0131m elektrotlar\u0131 ve g\u00f6\u011f\u00fcs ya da kar\u0131n b\u00f6lgesinde cilt alt\u0131na yerle\u015ftirilen bataryadan olu\u015fan derin beyin stim\u00fclasyonu, do\u011fru te\u015fhis ile se\u00e7ilmi\u015f vakalarda deneyimli bir ekip taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 y\u00fckselmektedir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca parkinson hastalar\u0131n\u0131n ila\u00e7 tedavilerine ek olarak uygulayaca\u011f\u0131 beden egzersizleri de ileri derecede yarar sa\u011flar. Egzersizlerin ki\u015finin kendisini daha iyi hissetmesinin yan\u0131 s\u0131ra kas sertli\u011fi ve hareket yava\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde olumlu etkisi bulundu\u011fundan hastan\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 ve hareket kabiliyetleri do\u011frultusunda egzersiz yapmas\u0131 \u00f6nerilir.<\/p>\n
\u00d6zellikle erken evrelerdeki parkinson hastalar\u0131, hen\u00fcz hareketleri k\u0131s\u0131tlanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, rahatl\u0131kla egzersiz yapabilirler. Bu hareketler ki\u015filerin hareketliliklerinin artmas\u0131na, daha aktif bir ya\u015fam i\u00e7in cesaretlendirmesine ve hareket yapman\u0131n giderek kolayla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Beyinde dopamin iletisini art\u0131ran egzersiz hareketleri bili\u015fsel i\u015flevleri ve hareket kabiliyetlerini artmas\u0131na da yard\u0131mc\u0131d\u0131r. Fizyoterapist taraf\u0131ndan hastal\u0131\u011f\u0131n evresine ve ki\u015finin durumuna g\u00f6re d\u00fczenlenen hareketler yorgunluk yaratmayacak aksine zindelik kazand\u0131racak niteliktedir. Bu egzersizler y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, d\u00fc\u011fme ilikleyip a\u00e7ma, mimik hareketleri, yataktan kalkma ve yatma, giyinme, konu\u015fma bozuklu\u011funun d\u00fczeltilmesine y\u00f6nelik ses, nefes, \u00e7ene dudak ve egzersizleri gibi pek \u00e7ok hareketten olu\u015fur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131; yava\u015f ilerleyen, beyin h\u00fccrelerinde kay\u0131p ile seyreden bir beyin hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4144,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[713,731,467,576,732],"class_list":["post-4143","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-belirtiler","tag-hareket","tag-hasta","tag-hastalik","tag-parkinson"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4143"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4143\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4145,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4143\/revisions\/4145"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}