{"id":44703,"date":"2026-02-24T05:21:04","date_gmt":"2026-02-24T05:21:04","guid":{"rendered":"https:\/\/bihavadis.com\/?p=44703"},"modified":"2026-02-24T05:21:04","modified_gmt":"2026-02-24T05:21:04","slug":"kotu-bir-agiz-ve-dis-sagligi-kalp-damar-hastaliklarindan-diyabete-kadar-cesitli-hastaliklara-neden-olabiliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/2026\/02\/24\/kotu-bir-agiz-ve-dis-sagligi-kalp-damar-hastaliklarindan-diyabete-kadar-cesitli-hastaliklara-neden-olabiliyor\/","title":{"rendered":"K\u00f6t\u00fc bir a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, kalp-damar hastal\u0131klar\u0131ndan diyabete kadar \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klara neden olabiliyor"},"content":{"rendered":"<p>A\u011f\u0131z ve di\u015f hastal\u0131klar\u0131 yaln\u0131zca di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil t\u00fcm v\u00fccudu etkiliyor. K\u00f6t\u00fc bir a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 kalp-damar hastal\u0131klar\u0131ndan diyabete, solunum yolu enfeksiyonlar\u0131na kadar \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klara neden olabiliyor. \u201cA\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir\u201d diyen \u0130stinye \u00dcniversitesi Di\u015f Hekimli\u011fi Fak\u00fcltesi Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Prof. Dr. Tu\u011fba Toz Akal\u0131n, a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131yla ilgili dikkat edilmesi gerekenleri s\u0131ralad\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u201cA\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131\u201d<\/strong><\/p>\n<p>A\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n insan v\u00fccudu i\u00e7in \u00f6nemine<strong>\u00a0<\/strong>dair konu\u015fan Prof. Dr. Tu\u011fba Toz Akal\u0131n, \u201cA\u011f\u0131z, sindirim ve solunum sisteminin giri\u015f kap\u0131s\u0131d\u0131r ve v\u00fccutla d\u0131\u015f ortam aras\u0131ndaki en \u00f6nemli temas alanlar\u0131ndan biridir. A\u011f\u0131z hijyeninin yetersiz oldu\u011fu durumlarda patojen bakteriler h\u0131zla \u00e7o\u011fal\u0131r ve kronik enfeksiyon odaklar\u0131 olu\u015fur. Bu durum yaln\u0131zca di\u015f kayb\u0131na yol a\u00e7makla kalmaz, ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini s\u00fcrekli uyararak v\u00fccutta d\u00fc\u015f\u00fck dereceli ama s\u00fcrekli bir inflamasyona neden olur. Bu nedenle a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir\u201d dedi.<br \/><strong>\u201cDi\u015f eti hastal\u0131klar\u0131 ve \u00e7\u00fcr\u00fckler genel inflamasyon y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131rabilir\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u201cA\u011f\u0131z ve di\u015f hastal\u0131klar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yaln\u0131zca di\u015flerle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir sorun olarak de\u011fil, t\u00fcm v\u00fccudu ilgilendiren \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k g\u00f6stergesi olarak de\u011ferlendirilmektedir\u201d diyen Akal\u0131n,\u00a0a\u011f\u0131z ve di\u015f rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n yol a\u00e7abilece\u011fi hastal\u0131klarla ilgili \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201c\u00d6zellikle di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131 ve tedavi edilmemi\u015f di\u015f \u00e7\u00fcr\u00fckleri, a\u011f\u0131zda uzun s\u00fcreli enfeksiyon ve iltihap olu\u015fturarak v\u00fccudun genel inflamasyon y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131rabilir. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar; bu durumun kalp-damar hastal\u0131klar\u0131, diyabet, solunum yolu enfeksiyonlar\u0131, gebelikte baz\u0131 riskler ve romatizmal hastal\u0131klarla ili\u015fkili olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. A\u011f\u0131zda olu\u015fan bakteriler ve iltihap \u00fcr\u00fcnleri zaman zaman kan dola\u015f\u0131m\u0131na kar\u0131\u015farak genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 etkileyebilmektedir. Bunun yan\u0131nda, di\u015f \u00e7\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc ile a\u015f\u0131r\u0131 \u015feker t\u00fcketimi, sa\u011fl\u0131ks\u0131z beslenme ve d\u00fczensiz ya\u015fam tarz\u0131 aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f vard\u0131r; bu fakt\u00f6rler ayn\u0131 zamanda obezite ve diyabet gibi hastal\u0131klar\u0131n da temel nedenleri aras\u0131ndad\u0131r. Ortodontik \u00e7apra\u015f\u0131kl\u0131klar ise di\u015flerin temizli\u011fini zorla\u015ft\u0131rarak \u00e7\u00fcr\u00fck ve di\u015f eti hastal\u0131\u011f\u0131 riskini art\u0131rabilir. \u00c7ene eklemi ve \u00e7i\u011fneme kaslar\u0131ndaki dengesizlikler de ba\u015f, boyun ve y\u00fcz a\u011fr\u0131lar\u0131na yol a\u00e7arak ya\u015fam kalitesini olumsuz etkileyebilir. K\u0131sacas\u0131 a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r; d\u00fczenli di\u015f hekimi kontrolleri, iyi a\u011f\u0131z bak\u0131m\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 sadece g\u00fczel bir g\u00fcl\u00fcmseme i\u00e7in de\u011fil, t\u00fcm v\u00fccudun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><strong>Kalp-damar hastal\u0131klar\u0131na da davetiye \u00e7\u0131kar\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p>Kalp-damar hastal\u0131klar\u0131 ile a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ili\u015fki oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Akal\u0131n, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n<p>\u201cKalp-damar hastal\u0131klar\u0131 ile a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki, en g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131 \u00fczerinden a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle kronik di\u015f eti iltihab\u0131 (periodontitis) varl\u0131\u011f\u0131nda, a\u011f\u0131zda olu\u015fan iltihabi maddeler ve bakteriyel \u00fcr\u00fcnler kan dola\u015f\u0131m\u0131na kar\u0131\u015farak damar duvar\u0131nda hasara yol a\u00e7abilmektedir. Bu durum, damar sertli\u011fi olarak bilinen ateroskleroz s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131rabilir ve kalp krizi ile inme riskini art\u0131rabilir. Di\u015f eti ceplerinden kaynaklanan tekrarlayan bakteriyemiler, v\u00fccudun genel inflamasyon y\u00fck\u00fcn\u00fc y\u00fckselterek kalp-damar sistemini olumsuz etkileyen \u00f6nemli bir risk fakt\u00f6r\u00fc olarak kabul edilmektedir. Nitekim FDI gibi uluslararas\u0131 sa\u011fl\u0131k otoriteleri, di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131 ile kalp-damar hastal\u0131klar\u0131 aras\u0131nda anlaml\u0131 bir ili\u015fki oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Bu nedenle di\u015f eti kanamas\u0131, \u015fi\u015flik veya a\u011f\u0131zda uzun s\u00fcren enfeksiyonlar yaln\u0131zca a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, kalp sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ilgilendiren uyar\u0131 i\u015faretleri olarak de\u011ferlendirilmelidir. D\u00fczenli di\u015f hekimi kontrolleri ve iyi bir a\u011f\u0131z bak\u0131m\u0131, kalp-damar hastal\u0131klar\u0131ndan korunmada da \u00f6nemli bir destekleyici ad\u0131md\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><strong>Kronik di\u015f eti iltihab\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini nas\u0131l etkiliyor?<\/strong><\/p>\n<p>Kronik di\u015f eti iltihab\u0131, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini s\u00fcrekli ve fark edilmeden me\u015fgul eden bir\u00a0\u201cd\u00fc\u015f\u00fck doz alarm\u201d gibidir. Periodontitis varl\u0131\u011f\u0131nda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccreleri uzun s\u00fcre boyunca aktive olur ve bu durum v\u00fccutta inflamatuvar yan\u0131t\u0131n kal\u0131c\u0131 olarak y\u00fcksek seyretmesine neden olur. S\u00fcrekli salg\u0131lanan sitokinler ve iltihabi arac\u0131 maddeler, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin dengesini bozarak sistemik inflamasyon y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r. Bu tablo, \u00f6zellikle inflamasyonla yak\u0131ndan ili\u015fkili hastal\u0131klarda daha belirgin hale gelir. Nitekim diyabetli bireylerde periodontal enfeksiyonun varl\u0131\u011f\u0131, ins\u00fclin direncini art\u0131rarak kan \u015fekeri kontrol\u00fcn\u00fc zorla\u015ft\u0131rabilir ve hastal\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 komplikasyon riskini y\u00fckseltebilir. Bu nedenle kronik di\u015f eti iltihab\u0131 yaln\u0131zca a\u011f\u0131z i\u00e7inde s\u0131n\u0131rl\u0131 bir sorun de\u011fil, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin genel i\u015fleyi\u015fini etkileyen ve t\u00fcm v\u00fccudu ilgilendiren \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k problemidir.<\/p>\n<p><strong>Sessiz ilerleyen a\u011f\u0131z enfeksiyonlar\u0131 y\u0131llar sonra ne gibi sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilir?<\/strong><\/p>\n<p>Sessiz ilerleyen a\u011f\u0131z enfeksiyonlar\u0131, \u00e7o\u011fu zaman a\u011fr\u0131 ya da belirgin bir \u015fik\u00e2yet olu\u015fturmadan y\u0131llar i\u00e7inde hem a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hem de genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 etkileyen \u00f6nemli sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilir. Di\u015f \u00e7\u00fcr\u00fckleri, kronik di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131 (periodontitis) ve k\u00f6k ucu enfeksiyonlar\u0131; erken d\u00f6nemde fark edilmedi\u011finde a\u011f\u0131zda s\u00fcrekli bir enfeksiyon ve inflamasyon oda\u011f\u0131 h\u00e2line gelir. Periodontitis, di\u015fleri destekleyen dokularda ilerleyici y\u0131k\u0131ma neden olarak di\u015f kayb\u0131 ve \u00e7i\u011fneme fonksiyonunun bozulmas\u0131na yol a\u00e7arken; di\u015f \u00e7\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc de yava\u015f ilerleyen ancak zamanla sinire ve \u00e7ene kemi\u011fine ula\u015fabilen bir enfeksiyon hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu durumlar yaln\u0131zca lokal hasar olu\u015fturmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda v\u00fccudun genel inflamasyon y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131rarak kalp-damar hastal\u0131klar\u0131, diyabet ve di\u011fer metabolik hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fimine veya seyrinin a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulunabilir. Di\u015f kay\u0131plar\u0131 ve bozulmu\u015f \u00e7i\u011fneme fonksiyonu ise zamanla \u00e7ene eklemi ve \u00e7i\u011fneme kaslar\u0131 \u00fczerinde dengesiz y\u00fcklenmelere neden olabilir; bu da temporomandibular eklem sorunlar\u0131, y\u00fcz ve ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131 gibi fonksiyonel problemlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na zemin haz\u0131rlayabilir. \u00d6zellikle ya\u015fl\u0131 bireylerde a\u011f\u0131zda biriken bakterilerin solunum yollar\u0131na ula\u015fmas\u0131, zat\u00fcrre gibi ciddi solunum yolu enfeksiyonlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ek bir risk olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle a\u011f\u0131zda sessizce ilerleyen enfeksiyonlar, yaln\u0131zca di\u015flerle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil, uzun vadede t\u00fcm v\u00fccudu etkileyebilen \u00e7ok boyutlu bir sa\u011fl\u0131k sorunu olarak de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n<p><strong>A\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in bunlara dikkat<\/strong><\/p>\n<p>Akal\u0131n, a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenlerle ilgili ise \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201cA\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumada en temel ve vazge\u00e7ilmez basamak mekanik plak kontrol\u00fcd\u00fcr: d\u00fczenli f\u0131r\u00e7alama ile di\u015feti kenar\u0131n\u0131n nazik\u00e7e temizlenmesi (di\u015fetine\u00a0\u201cs\u00fcp\u00fcr\u00fcr gibi\u201d temas ederek, tahri\u015f etmeden) ve aray\u00fcz temizli\u011fi birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. Aray\u00fczlerde, \u00f6zellikle kontaktlar\u0131n daha a\u00e7\u0131k oldu\u011fu b\u00f6lgelerde aray\u00fcz f\u0131r\u00e7alar\u0131 plak ve di\u015feti kanamas\u0131n\u0131 azaltmada \u00e7o\u011fu hastada daha etkili ve uygulanabilir bir se\u00e7enek olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar; \u00e7ok s\u0131k\u0131 kontaktl\u0131 alanlarda ise do\u011fru teknikle di\u015f ipi daha uygun olabilir. F\u0131r\u00e7alama tekni\u011fi\u00a0\u201changi y\u00f6ntem en iyi?\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131ndan ziyade, etkinlik\u2013s\u00fcreklilik\u2013travmas\u0131z uygulama \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc \u00fczerinden ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r; kan\u0131ta dayal\u0131 derlemeler teknikler aras\u0131nda kesin bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck g\u00f6stermekte zorlan\u0131rken, d\u00fczenli ve do\u011fru uygulaman\u0131n belirleyici oldu\u011funu vurgular. Kimyasal destek \u00fcr\u00fcnleri (gargara gibi) ise mekanik temizli\u011fin alternatifi de\u011fil, do\u011fru endikasyonda k\u0131sa s\u00fcreli destek olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \u00d6zellikle klorheksidin gibi antiseptikler plak\/gingival inflamasyonu bask\u0131layabilir; ancak uzun s\u00fcreli ve kontrols\u00fcz kullan\u0131mda renklenme, tat de\u011fi\u015fikli\u011fi ve mukozal irritasyon gibi yan etkiler nedeniyle genellikle hekim \u00f6nerisiyle, s\u0131n\u0131rl\u0131 s\u00fcrelerde planlan\u0131r. \u00c7\u00fcr\u00fck kontrol\u00fcnde ise yaln\u0131zca \u201c\u015feker var\/yok\u201d de\u011fil, ki\u015finin beslenme \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc (at\u0131\u015ft\u0131rma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, yap\u0131\u015fkan-fermente karbonhidratlar, gece t\u00fcketimi vb.) ve toplam maruziyet de\u011ferlendirilmelidir; \u00e7al\u0131\u015fmalarda eklenmi\u015f \u015feker miktar\u0131 ile \u00e7\u00fcr\u00fck aras\u0131ndaki ili\u015fkinin tutarl\u0131 bi\u00e7imde g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu, bu nedenle diyet analizi ve fark\u0131ndal\u0131k odakl\u0131 dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n koruyucu plan\u0131n par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu yakla\u015f\u0131m, di\u015f hekimiyle birlikte \u00e7\u00fcr\u00fck ve periodontal risk de\u011ferlendirmesi yapmay\u0131 (biyofilm kontrol\u00fc, t\u00fck\u00fcr\u00fck\/ila\u00e7lar, ge\u00e7mi\u015f \u00e7\u00fcr\u00fck \u00f6yk\u00fcs\u00fc, restorasyon kenarlar\u0131, periodontal cep\/kanama varl\u0131\u011f\u0131 gibi) ve ki\u015fiye \u00f6zel aral\u0131klarla profesyonel bak\u0131m-kontrol planlamay\u0131 da i\u00e7erir. \u00d6zellikle diyabet, kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klar, imm\u00fcns\u00fcpresyon, gebelik gibi sistemik durumlarda a\u011f\u0131z enfeksiyonlar\u0131n\u0131n genel inflamasyon y\u00fck\u00fcne katk\u0131s\u0131 daha kritik hale geldi\u011finden, hastan\u0131n bu ba\u011flant\u0131y\u0131 anlamas\u0131 ve bak\u0131m rutinini s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u015fekilde kurmas\u0131 hedeflenmelidir.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u201cA\u011fr\u0131 yoksa da kontrol \u015fart\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Prof. Dr. Akal\u0131n, di\u015f hekimi kontrollerinin yaln\u0131zca a\u011fr\u0131 oldu\u011funda yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu belirterek, di\u015f \u00e7\u00fcr\u00fckleri ve di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131n\u0131n erken evrelerde \u00e7o\u011fu zaman belirti vermedi\u011fini s\u00f6yledi. A\u011f\u0131z kokusunun \u00e7o\u011fu zaman di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131, tedavi edilmemi\u015f \u00e7\u00fcr\u00fckler, di\u015f ta\u015flar\u0131 ve dil y\u00fczeyindeki bakteri birikimi gibi a\u011f\u0131z i\u00e7i nedenlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Akal\u0131n, di\u015f eti kanamas\u0131yla birlikte g\u00f6r\u00fclen kokunun aktif bir di\u015f eti iltihab\u0131na i\u015faret edebilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>A\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131nda en etkili y\u00f6ntemin d\u00fczenli ve do\u011fru g\u00fcnl\u00fck bak\u0131m oldu\u011funu belirten Akal\u0131n, \u015fu \u00f6nerilerde bulundu: Di\u015fler g\u00fcnde iki kez, en az iki dakika f\u0131r\u00e7alanmal\u0131. Di\u015f aralar\u0131 her g\u00fcn di\u015f ipi ya da aray\u00fcz f\u0131r\u00e7as\u0131yla temizlenmeli. Dil y\u00fczeyi de d\u00fczenli olarak temizlenmeli. Do\u011fru teknikle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bak\u0131m\u0131n di\u015f \u00e7\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc ve di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nledi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p><strong>\u201cT\u00fcrkiye\u2019de<\/strong>\u00a0<strong>koruyucu a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 yeterince yerle\u015fmedi\u201d<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de koruyucu a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n toplum genelinde yeterince yerle\u015fmedi\u011fini belirten Akal\u0131n, bilimsel verilerin g\u00fcnde iki kez di\u015f f\u0131r\u00e7alama oran\u0131n\u0131n bir\u00e7ok ya\u015f grubunda y\u00fczde 25\u201335 aral\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fini ifade etti. Di\u015f ipi ve aray\u00fcz f\u0131r\u00e7as\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu, di\u015f hekimine ba\u015fvurular\u0131n ise \u00e7o\u011funlukla a\u011fr\u0131 sonras\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini s\u00f6yledi. Bu durumun hastal\u0131klar\u0131n erken te\u015fhisini zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tedavi ihtiyac\u0131n\u0131 daha ileri a\u015famalara ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>Bat\u0131 ve Kuzey Avrupa \u00fclkelerinde koruyucu di\u015f hekimli\u011fi al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n daha yerle\u015fik oldu\u011funu belirten Akal\u0131n, \u00f6rne\u011fin Hollanda\u2019da yeti\u015fkinlerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 70\u201375\u2019inden fazlas\u0131n\u0131n g\u00fcnde en az iki kez di\u015f f\u0131r\u00e7alad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131. Almanya ve \u0130skandinav \u00fclkelerinde de d\u00fczenli kontrol k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yayg\u0131n oldu\u011funu ifade etti. Y\u00fcksek gelirli \u00fclkelerde koruyucu yakla\u015f\u0131m\u0131n daha sistematik bi\u00e7imde benimsendi\u011fini s\u00f6yleyen Akal\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019de de bireysel fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u201cA\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, koruyucu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n temel par\u00e7as\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n<p>A\u011f\u0131z i\u00e7indeki kronik enfeksiyon ve doku y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131n yaln\u0131zca lokal bir problem olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Prof. Dr. Tu\u011fba Toz Akal\u0131n, a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da kritik bir koruyucu sa\u011fl\u0131k bile\u015feni oldu\u011funu vurgulad\u0131. Koruyucu yakla\u015f\u0131m\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve d\u00fczenli kontrollerin al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirilmesiyle hem daha ileri tedavi gereksinimlerinin hem de sistemik sa\u011fl\u0131k risklerinin azalt\u0131labilece\u011fine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u011f\u0131z ve di\u015f hastal\u0131klar\u0131 yaln\u0131zca di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil t\u00fcm v\u00fccudu etkiliyor. K\u00f6t\u00fc bir a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 kalp-damar hastal\u0131klar\u0131ndan diyabete, solunum yolu enfeksiyonlar\u0131na kadar \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klara neden olabiliyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":44704,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[734,709,672,1093,531],"class_list":["post-44703","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-agiz","tag-dis","tag-enfeksiyon","tag-kontrol","tag-yol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44703"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44705,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44703\/revisions\/44705"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}