\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Kurucu Rekt\u00f6r\u00fc, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okullarda artan \u015fiddet olaylar\u0131na ili\u015fkin kapsaml\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulundu.\u00a0<\/p>\n
Prof. Dr. Tarhan, \u201cD\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n raporlar\u0131 okul \u015fiddetinin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Siber zorbal\u0131k belirgin bi\u00e7imde art\u0131yor. Fiziksel \u015fiddet baz\u0131 \u00fclkelerde azal\u0131rken baz\u0131 \u00fclkelerde art\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de de fiziksel \u015fiddetin artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemleniyor\u201d dedi.<\/p>\n
Ergenlik d\u00f6nemi n\u00f6ropsikolojik olarak riskli bir evre<\/strong><\/p>\n Ergenlik d\u00f6neminin beyin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Tarhan, d\u00fcrt\u00fc kontrol\u00fc ve karar verme s\u00fcre\u00e7lerinin hen\u00fcz tam olgunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti ve \u201cErgenlikte beynin prefrontal korteks dedi\u011fimiz, planlama ve d\u00fcrt\u00fc kontrol\u00fcnden sorumlu b\u00f6lgesi tam geli\u015fmemi\u015ftir. Bu b\u00f6lge beynin kaptan k\u00f6\u015fk\u00fcd\u00fcr. Bedensel geli\u015fim ruhsal geli\u015fimin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilir. Bu nedenle ergenlik baz\u0131 literat\u00fcrde \u2018normal \u015fizofrenik d\u00f6nem\u2019 olarak tan\u0131mlan\u0131r. S\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 ve rasyonel olmayan davran\u0131\u015flar bu \u00e7a\u011f\u0131n do\u011fas\u0131nda vard\u0131r.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n Ancak bu n\u00f6ropsikolojik risklerin tek ba\u015f\u0131na belirleyici olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Tarhan, \u201c\u00c7ocukta adalet alg\u0131s\u0131 varsa, s\u0131cak, tutarl\u0131 ve s\u0131n\u0131r koyan ebeveynlik varsa, a\u00e7\u0131k ileti\u015fim ortam\u0131 bulunuyorsa \u015fiddet davran\u0131\u015f\u0131 azal\u0131r. Adalet alg\u0131s\u0131 zedelendi\u011finde \u00e7ocuk kendini g\u00fcvende hissetmez, ahlaki d\u0131\u015flanma ya\u015far ve \u015fiddeti me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131r.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n Hem evde hem okulda adalet alg\u0131s\u0131 bozulursa risk art\u0131yor<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Tarhan, \u00e7ocu\u011fun hem evde hem okulda adaletsizlik alg\u0131s\u0131 ya\u015famas\u0131n\u0131n \u015fiddet riskini ciddi \u015fekilde art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek, \u201cE\u011fer \u00e7ocuk hem evde hem okulda kendini haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015f hissediyorsa depresyon ve \u015fiddet e\u011filimi daha da artar. Bir tarafta g\u00fcvenli alan varsa denge sa\u011flanabilir. Ancak iki alanda da zedelenme varsa risk b\u00fcy\u00fcr.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n A\u00e7\u0131k ileti\u015fimin olmad\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocu\u011fun zorla konu\u015fturuldu\u011fu ya da bask\u0131 alt\u0131nda tutuldu\u011fu ortamlarda riskin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Prof. Dr. Tarhan, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve \u00f6zerklik ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lanmayan \u00e7ocu\u011fun kendini tehdit alt\u0131nda hissetti\u011fini ve bu durumun ahlaki kurallar\u0131 d\u0131\u015flamas\u0131na yol a\u00e7abildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n Prof. Dr. Tarhan, \u201c\u00c7ocuk kendi ahlaki kurallar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya ba\u015flar ve \u015fiddeti normalle\u015ftirir. Ailede, okulda ya da toplumda adalet alg\u0131s\u0131n\u0131n bozulmas\u0131, \u015fiddet art\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynar.\u201d dedi.<\/p>\n Ergen zaten n\u00f6ropsikolojik olarak haz\u0131r de\u011fil<\/strong><\/p>\n Ergenlik d\u00f6neminde beynin karar verme ve d\u00fcrt\u00fc kontrol\u00fcnden sorumlu prefrontal korteks b\u00f6lgesinin hen\u00fcz tam olgunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan Prof. Dr. Tarhan, adaletsizlik alg\u0131s\u0131n\u0131n bu s\u00fcreci daha da zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi ve \u201cErgen adaletsizli\u011fe u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde mant\u0131ksal ve duygusal muhakemeyi birlikte kullanarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 karar verme kapasitesi zaten s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bunun \u00fczerine bir de madde kullan\u0131m\u0131 eklenirse risk katlan\u0131r.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n Alkol ve madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n beynin \u00f6n b\u00f6lgesini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Tarhan, \u201cMadde, en sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanda bile beynin kaptan k\u00f6\u015fk\u00fc olan prefrontal korteksi bask\u0131lar. Ki\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcnmeden konu\u015fur, d\u00fc\u015f\u00fcnmeden davran\u0131r, birikmi\u015f \u00f6fkesini kontrols\u00fcz bi\u00e7imde d\u0131\u015fa vurur. Yanl\u0131\u015f senaryolar \u00fcretir ve yanl\u0131\u015f bir ma\u011fduriyet duygusu geli\u015ftirir.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n Bu ma\u011fduriyet alg\u0131s\u0131n\u0131n hem evde hem okulda ya\u015fanmas\u0131 durumunda depresyon ve \u015fiddet riskinin daha da artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, \u201cE\u011fer \u00e7ocuk yaln\u0131zca bir alanda sorun ya\u015f\u0131yorsa di\u011fer alan denge sa\u011flayabilir. Ancak hem evde hem okulda adalet alg\u0131s\u0131 zedelenmi\u015fse \u015fiddet ihtimali y\u00fckselir.\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n riski ciddi bi\u00e7imde art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirten Prof. Dr. Tarhan, \u201cMadde kullanan bir \u00e7ocu\u011fun okula gitmesi sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. Tedavi g\u00f6ren bir \u00f6\u011frencinin \u2018okula gidebilir\u2019 raporu olmadan okula d\u00f6nmemesi gerekir.\u201d dedi.<\/p>\n Okul iklimi adalet alg\u0131s\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Tarhan, adalet alg\u0131s\u0131n\u0131n zedelenmesinin okul iklimini de olumsuz etkiledi\u011fini belirterek, \u201cA\u00e7\u0131k, \u015feffaf, hesap verebilir ve sorgulanabilir bir sistem yoksa adalet alg\u0131s\u0131 bozulur. Aidiyet duygusu zay\u0131flar. \u00d6\u011fretmenle g\u00fcven ili\u015fkisi zarar g\u00f6r\u00fcr. \u00d6\u011frenci kendini g\u00fcvende hissetmez.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n zorbal\u0131k e\u011filimleri ile okul iklimi aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ili\u015fki g\u00f6sterdi\u011fini vurgulayan Prof. Dr. \u00a0Tarhan, adil kurallara sahip, herkese e\u015fit davranan bir okul y\u00f6netiminin \u00f6\u011frencilerin g\u00fcven duygusunu art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n Prof. Dr. Tarhan, \u201cGen\u00e7ler sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fine inan\u0131rsa \u015fiddete ba\u015fvurma ihtimali azal\u0131r.\u201d dedi.<\/p>\n Travmaya duyarl\u0131 okullar yayg\u0131nla\u015f\u0131yor<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Tarhan, \u00f6zellikle ABD\u2019de \u201ctravmaya duyarl\u0131 okul\u201d modelinin yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek, \u201cOkul \u015fiddeti ABD\u2019de \u00e7ok y\u00fcksek. Okula silah g\u00f6t\u00fcren \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fcz binlerle ifade edildi\u011fi bir tablo var. Bu nedenle travmaya duyarl\u0131 okullar a\u00e7\u0131l\u0131yor. Bu okullarda sadece akademik disiplin de\u011fil, sosyal ve duygusal \u00f6\u011frenme programlar\u0131 uygulan\u0131yor.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n Bu kapsamda \u00f6\u011frencilere sosyal-duygusal beceriler, mindfulness uygulamalar\u0131 ve pozitif psikoloji temelli \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Tarhan, \u201cPsikolojik sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 artan bir \u00e7ocuk hem kendi i\u00e7indeki \u015fiddeti hem de ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u015fiddetini y\u00f6netebilir.\u201d dedi.<\/p>\n Dijital \u00e7\u00f6z\u00fcm merkezleri kurulmal\u0131<\/strong><\/p>\n Okul ikliminde normlar\u0131n net bi\u00e7imde belirlenmesi gerekti\u011fini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, \u201cHaks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan \u00f6\u011frenciler i\u00e7in dijital \u00e7\u00f6z\u00fcm merkezleri olu\u015fturulmal\u0131. \u00c7ocuk ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunu mesaj yoluyla iletebilmeli ve belirli s\u00fcre i\u00e7inde geri d\u00f6n\u00fc\u015f alabilmeli. B\u00f6yle bir sistem i\u015flerse \u00e7ocuk duygular\u0131n\u0131 biriktirmez, ifade eder ve \u015fiddet riski azal\u0131r.\u201d diye konu\u015ftu.\u00a0<\/p>\n Toplumda artan kutupla\u015fma ve \u00f6fke dili ile \u201c\u00e7ember etkisi\u201d\u2026<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Nevzat Tarhan, toplumda artan kutupla\u015fma ve \u00f6fke dilinin gen\u00e7lerin davran\u0131\u015f repertuar\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiledi\u011fini belirterek, buna \u201c\u00e7ember etkisi\u201d ad\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n Toplumu i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f halkalara benzeten Prof. Dr. Tarhan, \u201cEn i\u00e7 halkada y\u00f6neticiler vard\u0131r. Y\u00f6neticinin k\u00fc\u00e7\u00fck bir hatas\u0131 ya da kulland\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6fke dili, geni\u015f halkalara b\u00fcy\u00fcyerek yans\u0131r. \u00c7ocuklar ve gen\u00e7ler model alarak \u00f6\u011frenir. Makro modelde \u00f6fke varsa mikro modelde de \u00f6fke olur.\u201d dedi.<\/p>\n Lider konumundaki ki\u015filerin \u00f6fkeyi sorun \u00e7\u00f6zme ya da hak arama y\u00f6ntemi gibi kullanmas\u0131n\u0131n gen\u00e7ler \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir model etkisi olu\u015fturdu\u011funu ifade eden Prof. Dr. Tarhan, \u201cBeynin karar verici b\u00f6lgesi olan frontal korteks 20-25 ya\u015f\u0131na kadar tam olgunla\u015fmaz. 12-15 ya\u015f en riskli d\u00f6nemdir. 15-25 ya\u015f ikinci derecede risklidir. Bu s\u00fcre\u00e7te gen\u00e7lerin yapt\u0131\u011f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n sonucunu fark etme ve do\u011fru-yanl\u0131\u015f\u0131 ay\u0131rt etme kapasitesi hen\u00fcz geli\u015fim halindedir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n Hukuki, sosyal ve ahlaki normlar birlikte korunmal\u0131<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Tarhan, \u015fiddetin yaln\u0131zca bireysel de\u011fil normatif bir sorun oldu\u011funa i\u015faret ederek, \u00fc\u00e7 temel normun korunmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi ve \u201cHukuki normlara uymamak en a\u011f\u0131r \u015fiddet davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Sosyal normlara uymamak, psikolojik taciz gibi davran\u0131\u015flar\u0131 art\u0131r\u0131r. Ahlaki normlar\u0131n zedelenmesi de farkl\u0131 \u015fiddet t\u00fcrlerine yol a\u00e7ar. Bu \u00fc\u00e7 norm dengeli bi\u00e7imde korunmal\u0131d\u0131r.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n Toplumsal travmalar\u0131n bu normlar\u0131 zay\u0131flatabildi\u011fini belirten Prof. Dr. Tarhan, \u201cPandemide yeti\u015fkinler yeni d\u00fczene adapte oldu ancak ergenler zorland\u0131. Beklenti ileri ya\u015f gruplar\u0131n\u0131n daha \u00e7ok etkilenece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeydi fakat en \u00e7ok ergenler etkilendi. Sosyal medya ile a\u015f\u0131r\u0131 temas kurdular, geli\u015fimlerine uygun olmayan i\u00e7eriklere maruz kald\u0131lar.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.\u00a0<\/p>\n Ailede a\u00e7\u0131k ileti\u015fim, s\u0131n\u0131r ve duygu ko\u00e7lu\u011fu eksikli\u011fi oldu\u011funda gen\u00e7lerin stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in sosyal medyaya y\u00f6neldi\u011fini belirten Prof. Dr. Tarhan, \u201c15 ya\u015f alt\u0131na sosyal medya hesab\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 mutlaka s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmal\u0131. Sosyal medya \u015fiddeti anonimle\u015ftiriyor ve s\u0131radanla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu \u00e7ok tehlikeli. K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc normalle\u015ftiriyor.\u201d dedi.<\/p>\n Siber zorbal\u0131k davran\u0131\u015f e\u015fi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor<\/strong><\/p>\n Siber zorbal\u0131\u011f\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i ortamda olu\u015fan bir \u201ccesaret\u201d duygusu \u00fcretti\u011fini belirten Prof. Dr. Tarhan, \u201c\u00c7evrimi\u00e7i ortamda anonimlik hissi olu\u015fuyor. \u015eiddet s\u0131radanla\u015f\u0131yor ve normalle\u015fiyor. Oysa y\u00fcz y\u00fcze ortamda ki\u015fi \u2018dur, d\u00fc\u015f\u00fcn, eyleme ge\u00e7\u2019 mekanizmas\u0131n\u0131 kullanabilir.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n Prof. Dr. Tarhan, bu mekanizman\u0131n beynin \u00f6n b\u00f6lgesiyle ilgili oldu\u011funu vurgulayarak, \u201cBeynin fren mekanizmas\u0131 GABA sistemiyle, gaz mekanizmas\u0131 ise glutamat sistemiyle ilgilidir. Ergenlerde fren sistemi zay\u0131f, gaz sistemi daha aktiftir. Bu nedenle gen\u00e7ler freni zay\u0131f bir otomobil gibi hareket edebilir.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.\u00a0<\/p>\n Aile ortam\u0131nda s\u0131cak, tutarl\u0131 ve s\u0131n\u0131r koyan bir ileti\u015fim varsa \u00e7ocu\u011fun d\u00fcrt\u00fclerini daha iyi y\u00f6netebildi\u011fini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, \u201c\u00c7ocuk b\u00f6yle bir ortamda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131nda \u00f6fkesini ailesiyle konu\u015fur, \u2018dur ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u2019 becerisini geli\u015ftirebilir.\u201d dedi.<\/p>\n Alkol beyindeki fren sistemini zay\u0131flat\u0131yor<\/strong><\/p>\n Alkol ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapan maddelerin beynin \u201cfren mekanizmas\u0131n\u0131\u201d bozdu\u011funu ifade eden Prof. Dr. Tarhan, \u201cAlkol, beyindeki bir\u00e7ok resept\u00f6re ba\u011flan\u0131r ancak en belirgin etkisi GABA sistemi \u00fczerindedir. Bu sistem beynin fren mekanizmas\u0131d\u0131r. Fren devre d\u0131\u015f\u0131 kald\u0131\u011f\u0131nda ki\u015fi, gaz sistemi olarak tan\u0131mlanan glutamat sisteminin etkisiyle hareket eder. Bu da kontrol kayb\u0131na yol a\u00e7ar.\u201d diye konu\u015ftu.\u00a0<\/p>\n Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k beynin \u00f6d\u00fcl sistemiyle ilgili<\/strong><\/p>\n Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n beyindeki \u00f6d\u00fcl sistemiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu kaydeden Prof. Dr. Tarhan, dopaminin bu s\u00fcre\u00e7te temel rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. \u00d6zellikle ergenlik d\u00f6neminde anl\u0131k haz aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Tarhan, sosyal ve duygusal becerilerin yeterince geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131 halinde riskin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi ve \u201cE\u011fer aile yaln\u0131zca akademik ba\u015far\u0131ya odaklan\u0131yorsa ve sosyal-duygusal \u00f6\u011frenme ihmal ediliyorsa, \u00e7ocukta d\u00fcrt\u00fc kontrol\u00fc zay\u0131f olur. Bu beceriler ya\u015fayarak ve aile i\u00e7indeki psikolojik iklimle geli\u015fir.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n \u00dc\u00e7 ebeveynlik tarz\u0131 \u015fiddeti tetikleyebiliyor<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Nevzat Tarhan, iyi niyetle benimsenen baz\u0131 ebeveynlik tutumlar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklarda \u00f6fke ve \u015fiddet davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 art\u0131rabildi\u011fini belirterek, \u00fc\u00e7 modele dikkat \u00e7ekti. Bask\u0131c\u0131 ve itaati y\u00fccelten aile yap\u0131s\u0131nda s\u00fcrekli ele\u015ftirilen \u00e7ocuklar\u0131n duygular\u0131n\u0131 bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ergenlik d\u00f6neminde ise ya yo\u011fun bir isyan geli\u015ftirdi\u011fini ya da \u00f6fkesini kendinden daha zay\u0131f ki\u015filere y\u00f6neltti\u011fini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, bu durumun aile i\u00e7inde adalet alg\u0131s\u0131n\u0131 zedeleyerek korku ve g\u00fcvensizlik k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yol a\u00e7abilece\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n \u0130hmalk\u00e2r ve gev\u015fek disiplinli ailelerde ise s\u0131n\u0131rlar\u0131n belirsizli\u011fi ve yetersiz ilgi nedeniyle \u00e7ocu\u011fun ilgiyi sevgiyle kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, dikkat \u00e7ekmek i\u00e7in \u00f6fke ve \u015fiddet davran\u0131\u015flar\u0131na ba\u015fvurabildi\u011fini belirten Prof. Dr. Tarhan, a\u015f\u0131r\u0131 koruyucu, \u201chelikopter\u201d ebeveynlikte ise \u00e7ocu\u011fun problem \u00e7\u00f6zme becerilerinin yeterince geli\u015fmedi\u011fini engellenme kar\u015f\u0131s\u0131nda daha kolay \u015fiddete y\u00f6nelebilece\u011fini kaydetti.<\/p>\n Okullarda akran zorbal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 dijital \u00e7\u00f6z\u00fcmler<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Tarhan, akran zorbal\u0131\u011f\u0131yla m\u00fccadelede d\u00fcnyada \u00e7e\u015fitli yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n geli\u015ftirildi\u011fini de aktararak, bu sistemlerde zorbal\u0131\u011fa maruz kalan \u00f6\u011frencilerin dijital platformlar \u00fczerinden sorular sorabildi\u011fini, y\u00f6nlendirmeler alabildi\u011fini ve ihtiya\u00e7 halinde rehber \u00f6\u011fretmene ba\u015fvurabildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n \u015eiddetin \u00f6nlenmesinde aile, okul ve toplumsal normlar\u0131n birlikte ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirten Tarhan, \u00f6zellikle ergenlik d\u00f6neminde sosyal ve duygusal e\u011fitimin g\u00fc\u00e7lendirilmesinin kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n Okullarda sosyal-duygusal \u00f6\u011frenme programlar\u0131 uygulanmal\u0131<\/strong><\/p>\n Travmaya duyarl\u0131 okul modelinin \u00f6zellikle geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Tarhan, bu okullarda \u00f6\u011frencilere bilin\u00e7li fark\u0131ndal\u0131k (mindfulness), \u00f6z bilin\u00e7, \u00f6z y\u00f6netim, empati ve ili\u015fki y\u00f6netimi gibi becerilerin kazand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n Rehber \u00f6\u011fretmenler e\u015fli\u011finde uygulanan programlarda \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6nce kendilerini tan\u0131may\u0131, ard\u0131ndan duygu ve d\u00fcrt\u00fclerini y\u00f6netmeyi \u00f6\u011frendi\u011fini kaydeden Prof. Dr. Tarhan, sosyal bilin\u00e7 ve empati \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da s\u00fcrecin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi ve \u201cBu beceriler okulda ve ailede \u00f6\u011fretilmezse \u00e7ocuklar sosyal medyadan yanl\u0131\u015f sosyal-duygusal modeller \u00f6\u011freniyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ocuklar en \u00e7ok neye maruz kal\u0131yorsa onu modelliyor.\u201d dedi.<\/p>\n Madde kullan\u0131m\u0131 ve ruhsal bozukluk birlikteli\u011fi risk art\u0131r\u0131yor<\/strong><\/p>\n \u00c7ocuk ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tedavisinden taburcu edilen ergenlerde okul ve kurumlarla etik \u00e7er\u00e7evede bilgilendirme mekanizmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, \u201cDuygu durum bozuklu\u011fu duygular\u0131 y\u00f6netememe hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Buna bir de madde kullan\u0131m\u0131 eklendi\u011finde \u015fiddet davran\u0131\u015f\u0131 riski y\u00fckselir. Bu grup en \u00e7ok intihar vakalar\u0131nda ve \u015fiddet olaylar\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n Bu nedenle yaln\u0131zca ila\u00e7 tedavisinin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Tarhan, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k tedavisinde rehabilitasyonun ve \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcl koruma\u201d programlar\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n G\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisini y\u00fccelten k\u00fclt\u00fcrler riski art\u0131r\u0131yor<\/strong><\/p>\n Toplumda g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisinin erkeklik normu olarak sunulmas\u0131n\u0131n da \u015fiddeti besledi\u011fini kaydeden Prof. Dr. Tarhan, \u201c\u015eiddetin erkeklik hakk\u0131 gibi sunuldu\u011fu bir k\u00fclt\u00fcrde \u00e7ocu\u011fun \u015fiddete y\u00f6nelmemesi \u00e7ok zor. Hem aileden hem \u00e7evreden bunu \u00f6\u011freniyor ve onay g\u00f6r\u00fcyor.\u201d de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n Psikolojik sa\u011flaml\u0131k e\u011fitimi \u00f6nerisi<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Tarhan, \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak s\u0131cak, tutarl\u0131 ve s\u0131n\u0131r koyan aile ve okul ortamlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekti\u011fini dile getirerek, a\u00e7\u0131k ileti\u015fimin h\u00e2kim oldu\u011fu, sosyal ve duygusal becerilerin sistematik \u015fekilde \u00f6\u011fretildi\u011fi bir e\u011fitim modeline ihtiya\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n Bilimsel metodolojisi \u201cpsikolojik sa\u011flaml\u0131k e\u011fitimi\u201d olan programlar\u0131n m\u00fcfredata eklenmesi gerekti\u011fini ifade eden Tarhan, empati e\u011fitiminin \u00f6zellikle \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131 ve \u201cEmpati yoksunlu\u011fu \u015fiddetin temel nedenlerinden biridir. \u00c7ocu\u011fa yapt\u0131\u011f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n kar\u015f\u0131 tarafta ne hissettirece\u011fini \u00f6\u011fretmeden kal\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fim sa\u011flanamaz\u201d dedi.<\/p>\n Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde \u00e7ocuk rehabilitasyon merkezlerinde empati fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 olu\u015fmadan taburcu i\u015flemi yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Tarhan, kal\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in tedavi ile birlikte rehabilitasyon ve sosyal-duygusal e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fini s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Kurucu Rekt\u00f6r\u00fc, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okullarda artan \u015fiddet olaylar\u0131na ili\u015fkin kapsaml\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulundu.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":62261,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[242,316,695,2005,344],"class_list":["post-62260","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-cocuk","tag-okul","tag-risk","tag-siddet","tag-sistem"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62260"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62262,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62260\/revisions\/62262"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/62261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}