Haber yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda etik, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ve kamu yarar\u0131 ekseninde ortak standart olu\u015fturmak amac\u0131yla haz\u0131rlanan “RT\u00dcK Sorumlu Habercilik Rehberi”nin tan\u0131t\u0131m\u0131 Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Merkezi’nde (AKM) yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Radyo ve Televizyon \u00dcst Kurulu (RT\u00dcK) Ba\u015fkan\u0131 Mehmet Dani\u015f, sorumlu habercili\u011fin ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, sekt\u00f6r y\u00f6neticilerinin de yer ald\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, habercili\u011fin toplumsal sorumlulu\u011funu, dilin kamusal g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve bilginin nas\u0131l bir etki \u00fcretti\u011fini birlikte yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in bir araya geldiklerini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Medya alan\u0131nda ya\u015fan\u0131lan krizin yaln\u0131zca editoryal bir sorun de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ekonomik ve yap\u0131sal bir k\u0131r\u0131lma oldu\u011funu dile getiren Dani\u015f, reklam gelirlerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn k\u00fcresel dijital platformlara kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n
Dani\u015f, “Bu nedenle haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Sorumlu Habercilik Rehberi, yaln\u0131zca etik bir \u00e7a\u011fr\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda medyan\u0131n kendi gelece\u011fini koruma refleksidir. Etik d\u0131\u015f\u0131, abart\u0131l\u0131 ve sorumsuz habercilik k\u0131sa vadede dikkat \u00e7ekiyor gibi g\u00f6r\u00fcnse de uzun vadede hem g\u00fcveni hem de ekonomik de\u011feri yok etmekte.” dedi.<\/p>\n
Rehberin masa ba\u015f\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f soyut bir etik metin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Dani\u015f, saha verilerinin, izleme raporlar\u0131n\u0131n, editoryal deneyimin ve akademik birikimin kesi\u015fti\u011fi bir s\u00fcre\u00e7te ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Dani\u015f, rehberin sahadaki yay\u0131n prati\u011fine bak\u0131larak ortaya konan bir ihtiya\u00e7 oldu\u011funa dikkati \u00e7ekerek \u015f\u00f6yle devam etti: <\/p>\n
“\u0130ncelemelerimiz baz\u0131 b\u00fcltenlerde kullan\u0131lan dil ve kurgunun olumsuz toplumsal alg\u0131y\u0131 peki\u015ftirebildi\u011fini; adli olaylar\u0131n magazinle\u015fmesi, mahremiyet ihlali ve \u015fiddetin normalle\u015fmesi risklerinin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermekte. Rehberin \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131ndan biri, RT\u00dcK izleme birimleri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen ‘Ana Haber B\u00fcltenleri Ara\u015ft\u0131rmas\u0131’d\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rma, tekrar eden dil kal\u0131plar\u0131n\u0131, editoryal refleksleri ve zamanla normalle\u015fen yay\u0131n tercihlerimizi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmakta. Bu inceleme, baz\u0131 ana haber b\u00fcltenlerinde kullan\u0131lan ba\u015fl\u0131k, alt bant ve anlat\u0131 dilinin, olumsuz toplumsal alg\u0131 olu\u015fturabilecek ya da bunu peki\u015ftirebilecek nitelikte oldu\u011funu g\u00f6stermekte. Burada alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek istedi\u011fimiz \u015fey; sorumlu habercilik, ‘haberi yumu\u015fatmak’ de\u011fildir. Sorumlu habercilik, haberi kamu yarar\u0131 ekseninde daha do\u011fru, daha \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve insan\u0131 koruyarak sunmakt\u0131r.”<\/p>\n
Dani\u015f, rehberdeki yakla\u015f\u0131m\u0131n getirilerini s\u0131ralad\u0131<\/p>\n
Rehberde benimsedikleri yakla\u015f\u0131m\u0131n 3 temel getirisinden ilkinin “g\u00fcven” oldu\u011funu dile getiren Dani\u015f, haberi yaln\u0131zca bilgi i\u00e7in de\u011fil “d\u00fcnyay\u0131 anlamland\u0131rmak” i\u00e7in takip edildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
RT\u00dcK Ba\u015fkan\u0131 Dani\u015f, “Ba\u015fl\u0131kla g\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u00e7eli\u015fti\u011finde ‘iddia’ olgu gibi sunuldu\u011funda, mahremiyet \u00e7i\u011fnendi\u011finde g\u00fcven k\u0131r\u0131l\u0131yor. G\u00fcven k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kazanan kimse olmuyor. Ne yay\u0131nc\u0131 ne toplum ne de kamu d\u00fczeni. \u0130kincisi koruma. \u015eiddet, afet, \u00e7ocuk, cinsel su\u00e7lar, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, bu alanlarda yay\u0131nc\u0131l\u0131k, fark\u0131nda olmadan ‘ikincil ma\u011fduriyet’ \u00fcretebilir. Rehberimiz tam da bu nedenle do\u011fruluk, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck, mahremiyet, masumiyet karinesi \u00e7izgisini temel ilke olarak koyuyor.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Bunlardan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcn\u00fcn ise editoryal liderlik oldu\u011funu ifade eden Dani\u015f, “Say\u0131n genel yay\u0131n y\u00f6netmenleri; kurum k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc belirleyen sizsiniz. ‘Son dakika’ alt band\u0131nda bir kelime, canl\u0131 yay\u0131nda bir anons, bir g\u00f6rsel bazen bir \u00fclkenin sinir u\u00e7lar\u0131na dokunuyor. Bu y\u00fczden rehber, \u00f6zellikle ba\u015fl\u0131k\/alt bant ve canl\u0131 yay\u0131n i\u00e7in \u00e7ok net bir \u00e7izgi \u00f6neriyor. Sansasyon de\u011fil, bilgi. H\u00fck\u00fcm de\u011fil, s\u00fcre\u00e7. Te\u015fhir de\u011fil, kamu yarar\u0131.” de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n
Haber ba\u015fl\u0131klar\u0131nda kullan\u0131lan \u00f6fke ve \u015fiddet temelli ba\u015fl\u0131klar\u0131 ele alan Dani\u015f, \u015funlar\u0131 kaydetti: <\/p>\n
“Elbette i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumsal iklimde mevcut riskler ve olumsuz olas\u0131l\u0131klar hakk\u0131nda bilgi sahibi olmak vatanda\u015f\u0131n en do\u011fal hakk\u0131d\u0131r. Ancak bu bilginin, izleyicinin g\u00fcndelik hayat\u0131nda nas\u0131l bir psikolojik iklim olu\u015fturdu\u011funu da dikkate almak gerekir. S\u00fcrekli olarak korku, tehdit ve deh\u015fet duygusu \u00fcreten bir haber dili toplumu bilgilendirmekten \u00e7ok, kayg\u0131y\u0131 derinle\u015ftirme, umutsuzlu\u011fu yayg\u0131nla\u015ft\u0131rma ve zamanla duyars\u0131zla\u015fma riskini beraberinde getirmekte. Dolay\u0131s\u0131yla sorumlu habercilik, ger\u00e7ekleri gizlemek ya da riskleri yok saymak de\u011fil, bilgiyi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc, ba\u011flam\u0131na sad\u0131k ve toplumu g\u00fc\u00e7lendiren bir dille aktarmay\u0131 gerektirir. Kamu yarar\u0131na hizmet eden yay\u0131nc\u0131l\u0131k, korkuyu \u00e7o\u011faltan de\u011fil, izleyicinin d\u00fcnyay\u0131 daha do\u011fru anlamas\u0131na katk\u0131 sunan bir dil kurabilmelidir.”<\/p>\n
Dani\u015f, RT\u00dcK’\u00fcn her zaman \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n temel sorumluluk alanlar\u0131ndan biri olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade etti.<\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 haberlerde, zaman zaman “duygu yo\u011funlu\u011fu” ile “kamu yarar\u0131” aras\u0131ndaki \u00e7izginin bulan\u0131kla\u015ft\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olduklar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Dani\u015f, “Yay\u0131nlarda kullan\u0131lan ‘y\u00fcrek burkan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler’, ‘dram b\u00fcy\u00fcyor’ gibi ifadeler izleyicide g\u00fc\u00e7l\u00fc bir etki yaratabilir ancak \u00e7o\u011fu zaman \u00e7ocu\u011fun ve ailenin yarar\u0131na hizmet etmez. Haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z rehber, tam da bu noktada ‘\u00e7ocu\u011fun ve ailenin yarar\u0131’ ilkesini yaln\u0131zca hukuki bir zorunluluk olarak de\u011fil, bilin\u00e7li bir editoryal dil tercihi olarak ele almakta.” dedi.<\/p>\n
Dani\u015f, \u00e7ocu\u011fun bir haber unsuru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, korunmas\u0131 gereken bir \u00f6zne olmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek “Bu nedenle \u00e7\u00f6z\u00fcm te\u015fhir etmek de\u011fil, destek mekanizmalar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmakt\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f\u0131 somut \u00e7al\u0131\u015fmalarla da g\u00fc\u00e7lendirmeye devam ediyoruz. Sizlerden beklentimiz rehberdeki ilkeleri, her kurumun kendi editoryal diline uyarlayarak yay\u0131n \u00f6ncesi k\u0131sa bir kontrol mekanizmas\u0131 haline getirmenizdir.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Rehberin, haber merkezleri i\u00e7in bir editoryal pusula, akademi i\u00e7in analiz edilebilir bir \u00f6rneklem seti, \u00f6\u011frenciler i\u00e7in ise somut bir dil \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sundu\u011funu s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n
Konu\u015fman\u0131n ard\u0131ndan toplant\u0131 bas\u0131na kapal\u0131 devam etti.<\/p>\n
Sorumlu habercilik ele al\u0131nd\u0131<\/p>\n
Televizyon kanallar\u0131 ve haber ajanslar\u0131n\u0131n genel m\u00fcd\u00fcrleri ile genel yay\u0131n y\u00f6netmenlerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131da sorumlu habercilik ele al\u0131nd\u0131.<\/p>\n
Sekt\u00f6r y\u00f6neticileriyle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015finde bulunulan toplant\u0131ya RT\u00dcK Ba\u015fkan Vekili Dr. Deniz G\u00fc\u00e7er, RT\u00dcK Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131 Dr. Feyzullah Tecirli ve Deniz G\u00fcler de kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
RT\u00dcK, habercilikte etik ve kamu yarar\u0131 i\u00e7in ‘Sorumlu Habercilik Rehberi’ni tan\u0131tt\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":68446,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[7141,708,7678,1323,367],"class_list":["post-68445","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","tag-danis","tag-dil","tag-editoryal","tag-yayin","tag-zaman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68445"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68447,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68445\/revisions\/68447"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}