{"id":6986,"date":"2026-01-30T22:45:05","date_gmt":"2026-01-30T22:45:05","guid":{"rendered":"https:\/\/bihavadis.com\/?p=6986"},"modified":"2026-01-30T22:45:05","modified_gmt":"2026-01-30T22:45:05","slug":"yalnizlik-kurumsallasiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/2026\/01\/30\/yalnizlik-kurumsallasiyor\/","title":{"rendered":"Yaln\u0131zl\u0131k kurumsalla\u015f\u0131yor!"},"content":{"rendered":"<p>\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, son d\u00f6nemde dijital mecralarda h\u0131zla yay\u0131lan \u201cAre You Dead?\u201d \/ \u201cAre You Dead Yet\u201d uygulamalar\u0131n\u0131 sosyolojik a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirdi.<\/p>\n<p><strong>Yaln\u0131zl\u0131k kurumsalla\u015ft\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Son d\u00f6nemde dijital mecralarda h\u0131zla yay\u0131lan \u201cAre You Dead? \/ Are You Dead Yet\u201d uygulamalar\u0131n\u0131n, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n belirli aral\u0131klarla \u201chayatta olduklar\u0131n\u0131\u201d dijital olarak teyit etmelerine dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, bu teyidin kesintiye u\u011framas\u0131 h\u00e2linde \u00f6nceden tan\u0131mlanm\u0131\u015f ki\u015fi veya a\u011flara otomatik uyar\u0131 g\u00f6nderildi\u011fini hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n<p>Bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n ilk bak\u0131\u015fta bireysel g\u00fcvenli\u011fi hedefleyen i\u015flevsel ara\u00e7lar gibi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, as\u0131l meselenin \u00e7ok daha derin oldu\u011funa dikkat \u00e7ekerek, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201c\u0130lk bak\u0131\u015fta bireysel g\u00fcvenli\u011fi hedefleyen i\u015flevsel ara\u00e7lar gibi g\u00f6r\u00fcnen bu uygulamalar, daha yak\u0131ndan incelendi\u011finde \u00e7a\u011fda\u015f toplumlar\u0131n en k\u0131r\u0131lgan meselelerinden birine i\u015faret etmektedir; yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kurumsalla\u015fmas\u0131 ve dijital teknolojiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netilebilir bir toplumsal olguya d\u00f6n\u00fc\u015fmesi.\u201d<\/p>\n<p><strong>Bu durum toplumsal alarm niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor!<\/strong><\/p>\n<p>Bu durumun basit bir teknolojik kolayl\u0131k olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fini vurgulayan Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n<p>\u201cBu durum, teknolojik bir kolayl\u0131ktan ziyade, bireyin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131k kendili\u011finden fark edilmedi\u011fi; toplumsal ili\u015fkilerin bu i\u015flevi yerine getirecek g\u00fc\u00e7ten giderek yoksunla\u015ft\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden bir toplumsal alarm niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Uygulamalar\u0131n ima etti\u011fi temel ger\u00e7e\u011fin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc bu uygulamalar \u015funu ima eder; toplumsal ili\u015fkiler, bireyin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendili\u011finden fark edecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fildir.\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>Uygulamalar yaln\u0131z ya\u015fam olgusunu sosyolojik tart\u0131\u015fmalar\u0131n merkezine ta\u015f\u0131d\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, Are You Dead? \/ Are You Dead Yet gibi dijital teyit uygulamalar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n, yaln\u0131z ya\u015fam olgusunu yeniden sosyolojik tart\u0131\u015fmalar\u0131n merkezine ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, bu kavram\u0131n akademik literat\u00fcrde ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131n\u0131n romantize edilmi\u015f bireysel tercihlerden de\u011fil, derin ve travmatik toplumsal k\u0131r\u0131lma deneyimlerinden beslendi\u011fine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n<p>Bu noktada sosyolog Eric Klinenberg\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na i\u015faret eden Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cEric Klinenberg, \u2018Going Solo\u2019 adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi \u2018solo ya\u015fam\u2019 kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131, do\u011frudan 1995 Chicago s\u0131cak hava dalgas\u0131 sonras\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc saha ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na dayand\u0131rmaktad\u0131r. Bu felaket s\u0131ras\u0131nda \u00f6zellikle yaln\u0131z ya\u015fayan ya\u015fl\u0131 bireylerin g\u00fcnlerce fark edilmeden evlerinde hayatlar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olmalar\u0131, solo ya\u015fam\u0131n yaln\u0131zca bir ya\u015fam tarz\u0131 de\u011fil; \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lar \u00fcretebilen yap\u0131sal bir k\u0131r\u0131lganl\u0131k alan\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya koymu\u015ftur.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>Toplumsal refleksin yerini algoritmik refleks al\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p>Solo ya\u015fam\u0131n, modern toplumlarda ya\u015f, s\u0131n\u0131f, sosyal sermaye ve k\u0131r\u0131lganl\u0131k eksenlerinde derinle\u015fen e\u015fitsizlikleri yans\u0131tan karma\u015f\u0131k bir toplumsal form oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, dijital teyit uygulamalar\u0131n\u0131n tam da bu k\u0131r\u0131lgan zeminde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n<p>Are You Dead? t\u00fcr\u00fc uygulamalar\u0131n, geleneksel sosyal a\u011flar\u0131n i\u015flevini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yitirdi\u011fi bir d\u00fcnyada \u201cgecikmi\u015f fark edilme\u201d riskini dijital bir protokole d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cBirey hayatta oldu\u011funu bildirmezse, sistem bunu bir istisna olarak alg\u0131lar ve m\u00fcdahale mekanizmas\u0131n\u0131 devreye sokar. B\u00f6ylece toplumsal refleksin yerini algoritmik refleks al\u0131r.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n<p><strong>Dijital teyit uygulamalar\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede viral h\u00e2le gelmesi tesad\u00fcf de\u011fil<\/strong><\/p>\n<p>Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, Are You Dead Yet gibi dijital teyit uygulamalar\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede viral h\u00e2le gelmesinin tesad\u00fcf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek, bu durumun modern bireyin derin bir ontolojik g\u00fcvensizlik ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131n\u0131n yaln\u0131zca fiziksel olarak de\u011fil, varolu\u015fsal d\u00fczeyde de kendini g\u00fcvencesiz hissetti\u011fini vurgulayan Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cBu t\u00fcr uygulamalar\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede viral h\u00e2le gelmesi tesad\u00fcf de\u011fildir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz bireyi, yaln\u0131zca fiziksel olarak de\u011fil, ontolojik d\u00fczeyde de g\u00fcvencesizdir; yani var oldu\u011fundan, fark edildi\u011finden ve bir ba\u015fkas\u0131yla anlaml\u0131 bir ba\u011f i\u00e7inde bulundu\u011fundan emin olmak istemektedir.\u201d dedi.<\/p>\n<p>Modern toplumlarda g\u00fcven duygusunun giderek y\u00fcz y\u00fcze ili\u015fkilerden de\u011fil, dijital sinyaller ve do\u011frulama mekanizmalar\u0131ndan beslendi\u011fine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cAre You Dead Yet, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmay\u0131 de\u011fil; onu y\u00f6netilebilir k\u0131lmay\u0131 hedefler. Bu y\u00f6n\u00fcyle uygulama, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de\u011fil, onunla ba\u015f etme teknolojisidir.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>Yaln\u0131zl\u0131k art\u0131k gizlenmiyor, y\u00f6netilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor!\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyadaki benzer \u00f6rneklere de dikkat \u00e7eken Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cBenzer \u00f6rnekler Japonya\u2019da yaln\u0131z ya\u015fl\u0131lara y\u00f6nelik sens\u00f6rl\u00fc ev sistemlerinde, G\u00fcney Kore\u2019de tek ki\u015filik hanelere odaklanan dijital bak\u0131m uygulamalar\u0131nda ve ABD\u2019de acil durum teyit yaz\u0131l\u0131mlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle Japonya\u2019da pandemi d\u00f6nemindeki uzun karantinalar s\u0131ras\u0131nda, evlerinde yaln\u0131z ya\u015fayan ya\u015fl\u0131 bireyler aras\u0131nda intihar vakalar\u0131n\u0131n artmas\u0131, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kamusal bir kriz olarak ele al\u0131nmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f; bu s\u00fcre\u00e7 Yaln\u0131zl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n kurulmas\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer \u015fekilde \u0130ngiltere\u2019de de yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkileri nedeniyle \u2018Yaln\u0131zl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019 olu\u015fturulmu\u015f, yaln\u0131zl\u0131k art\u0131k bireysel bir sorun de\u011fil, devlet politikas\u0131 d\u00fczeyinde ele al\u0131nan yap\u0131sal bir mesele h\u00e2line gelmi\u015ftir. Bu \u00f6rneklerin ortak noktas\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r: Toplumsal ba\u011flar\u0131n yerini, dijital izleme ve do\u011frulama mekanizmalar\u0131 almaktad\u0131r. Yaln\u0131zl\u0131k art\u0131k gizlenen de\u011fil; \u00f6l\u00e7\u00fclen, izlenen ve y\u00f6neti\u015fim alan\u0131na d\u00e2hil edilen bir toplumsal olguya d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de de yaln\u0131zl\u0131k meselesi yeni bir boyut kazand\u0131<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de yaln\u0131zl\u0131k meselesinin, h\u0131zlanan kentle\u015fme, \u00e7ekirdek ailenin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ve dijital ileti\u015fim pratiklerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla yeni bir boyut kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cBu \u00e7er\u00e7evede \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 her y\u0131l farkl\u0131 sosyal gruplar ve toplumsal kategoriler ba\u011flam\u0131nda ele alan uluslararas\u0131 sempozyumlar ve ulusal \u00f6l\u00e7ekli ara\u015ft\u0131rmalar yoluyla bu alanda \u00f6nemli bir akademik birikim \u00fcretmektedir. Gen\u00e7lik ve yaln\u0131zl\u0131k ile ya\u015fl\u0131l\u0131k ve yaln\u0131zl\u0131k \u00fczerine yap\u0131lan son ara\u015ft\u0131rmalar, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ku\u015faklar aras\u0131 farkl\u0131 bi\u00e7imlerde deneyimlendi\u011fini; ancak her iki grupta da ortak olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck, aidiyet ve sosyal destek eksikli\u011fi ile ili\u015fkili oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>Bu ba\u011flamda dijital uygulamalar\u0131n, yaln\u0131zl\u0131k olgusunun hem sonucu hem de semptomu olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini kaydeden Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cAre You Dead? gibi ara\u00e7lar, sosyal \u00e7\u00f6z\u00fclmenin birey d\u00fczeyinde \u00fcretti\u011fi ge\u00e7ici savunma mekanizmalar\u0131d\u0131r. Akademik bilgi ile dijital pratik aras\u0131ndaki bu kesi\u015fim, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n art\u0131k yaln\u0131zca teorik bir tart\u0131\u015fma de\u011fil; g\u00fcndelik hayat\u0131n do\u011frudan d\u00fczenlenen bir alan\u0131 h\u00e2line geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. Are You Dead? \/ Are You Dead Yet, basit bir mobil uygulamadan \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r. Bu t\u00fcr ara\u00e7lar, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n yaln\u0131zl\u0131k\u2013g\u00fcvenlik\u2013varl\u0131k kan\u0131t\u0131 ekseninde \u015fekillenen toplumsal k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmaktad\u0131r. Uygulaman\u0131n ima etti\u011fi temel soru nettir: \u0130nsanlar\u0131n hayatta olduklar\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak teyit etmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 bir toplumda, hangi sosyal ba\u011flar zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r?\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>Gen\u00e7ler yapay zek\u00e2 tabanl\u0131 dijital ara\u00e7larla dertle\u015fiyor<\/strong><\/p>\n<p>Dijital \u00e7a\u011fda yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n art\u0131k yaln\u0131zca hissedilen bir duygu de\u011fil; izlenen, \u00f6l\u00e7\u00fclen ve y\u00f6netilen bir toplumsal olguya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de kaydeden Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201c\u00d6zellikle gen\u00e7ler aras\u0131nda, y\u00fcz y\u00fcze dertle\u015filen ve g\u00fcven duyulan ki\u015fi say\u0131s\u0131n\u0131n azalmas\u0131yla birlikte, ChatGPT gibi yapay zek\u00e2 tabanl\u0131 dijital ara\u00e7larla dertle\u015fme ve payla\u015f\u0131m pratiklerinin giderek yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu y\u00f6nelim, insan ili\u015fkilerinin giderek y\u00fczeyselle\u015fti\u011fini, buna kar\u015f\u0131l\u0131k bireylerin yarg\u0131lanmadan dinlenebilecekleri, s\u00fcrekli eri\u015filebilir ve \u2018g\u00fcvenli\u2019 alanlara duydu\u011fu ihtiyac\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u2018Gen\u00e7lik, Dijitalle\u015fme ve Yaln\u0131zl\u0131k\u2019 ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n bulgular\u0131, gen\u00e7lerin yo\u011fun dijital etkile\u015fim i\u00e7inde olmalar\u0131na ra\u011fmen derin, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve g\u00fcven temelli sosyal ba\u011flar kurmakta zorland\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Teknoloji yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmaz; yaln\u0131zca onunla ba\u015fa \u00e7\u0131kma bi\u00e7imleri sunar. Kal\u0131c\u0131 g\u00fcven, aidiyet ve insani temas ise algoritmik sistemlerde de\u011fil, yeniden in\u015fa edilecek y\u00fcz y\u00fcze ili\u015fkilerde ve kolektif dayan\u0131\u015fma pratiklerinde yatmaktad\u0131r.\u201d \u015feklinde s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, son d\u00f6nemde dijital mecralarda h\u0131zla yay\u0131lan \u201cAre You Dead?\u201d \/ \u201cAre You Dead Yet\u201d uygulamalar\u0131n\u0131 sosyolojik a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirdi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6987,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[1046,293,172,1631,1630],"class_list":["post-6986","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-dijital","tag-guven","tag-sosyal","tag-toplumsal","tag-yalniz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6986"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6988,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6986\/revisions\/6988"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}