{"id":70464,"date":"2026-03-27T05:48:05","date_gmt":"2026-03-27T05:48:05","guid":{"rendered":"https:\/\/bihavadis.com\/?p=70464"},"modified":"2026-03-27T05:48:05","modified_gmt":"2026-03-27T05:48:05","slug":"acibadem-universitesi-molekuler-biyoloji-ve-genetik-bolumu-ogretim-uyesi-prof-dr-eda-tahir-turanli-kisiye-ozel-risk-analizinde-genetik-ve-epigenetik-donem-basladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/2026\/03\/27\/acibadem-universitesi-molekuler-biyoloji-ve-genetik-bolumu-ogretim-uyesi-prof-dr-eda-tahir-turanli-kisiye-ozel-risk-analizinde-genetik-ve-epigenetik-donem-basladi\/","title":{"rendered":"Ac\u0131badem \u00dcniversitesi Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Eda Tahir Turanl\u0131: &#8220;Ki\u015fiye \u00d6zel Risk Analizinde Genetik ve Epigenetik D\u00f6nem Ba\u015flad\u0131&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Genetik testler uzun s\u00fcredir hastal\u0131klara yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n belirlenmesinde \u00f6nemli bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131l\u0131yor.\u00a0Ancak\u00a0<strong>genlerin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7evresel fakt\u00f6rlerden nas\u0131l etkilendi\u011fi sorusu, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yeni bir alana y\u00f6nlendirdi.<\/strong>\u00a0Son y\u0131llarda bilim d\u00fcnyas\u0131nda ad\u0131n\u0131 daha s\u0131k duymaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir alan var, o da \u201cepigenetik\u201d.\u00a0Yani yaln\u0131zca hangi genlere sahip oldu\u011fumuz de\u011fil, o genlerin ne zaman ve nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 da sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirliyor.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Ac\u0131badem \u00dcniversitesi M\u00fchendislik ve Do\u011fa Bilimleri Fak\u00fcltesi, Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Eda Tahir Turanl\u0131, genetik testlerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bilgilerin epigenetik verilerle birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde \u00e7ok daha anlaml\u0131 hale geldi\u011fini vurguluyor. Prof. Dr. Eda Tahir Turanl\u0131 \u201cAsl\u0131nda do\u011fdu\u011fumuz anda belirli genetik yatk\u0131nl\u0131klarla d\u00fcnyaya geliyoruz.\u00a0Ancak bu yatk\u0131nl\u0131klar\u0131n sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkisini belirleyen \u00f6nemli mekanizmalardan biri epigenetik d\u00fczenlemelerdir\u201d diyor.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Uzun ya\u015fam\u0131n ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015flanman\u0131n s\u0131rr\u0131 yaln\u0131zca DNA diziliminde sakl\u0131 de\u011fil. Beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, fiziksel aktivite, stres d\u00fczeyi, uyku d\u00fczeni ve maruz kal\u0131nan \u00e7evresel fakt\u00f6rler; genlerin \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imini etkileyebiliyor. \u0130\u015fte bu noktada epigenetik devreye giriyor. Prof. Dr. Eda Tahir Turanl\u0131, konuyu \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201cGenetik yap\u0131m\u0131z sabit olabilir; ancak epigenetik mekanizmalar genlerimizin a\u00e7\u0131l\u0131p kapanmas\u0131n\u0131 d\u00fczenler.\u00a0Genlerin aktif ya da bask\u0131lanm\u0131\u015f olmas\u0131 yaln\u0131zca DNA dizilimimizle belirlenmez. Epigenetik s\u00fcre\u00e7ler, ya\u015fam boyunca genlerin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen do\u011fal ve dinamik mekanizmalard\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7ler, b\u00fcy\u00fcme, geli\u015fim ve h\u00fccrelerin kimlik kazanmas\u0131 gibi normal biyolojik olaylar\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r\u201d\u2026<\/p>\n<p>Kronik hastal\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 multifakt\u00f6ryel, yani hem genetik hem \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin birle\u015fimiyle ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Kanserler, kalp-damar hastal\u0131klar\u0131, n\u00f6rolojik ve n\u00f6ropsikiyatrik hastal\u0131klar ile ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemiyle ili\u015fkili bir\u00e7ok tablo bu gruba giriyor. \u201cRisk genlerimiz oldu\u011fu gibi koruyucu genlerimiz de var\u201d diyen Prof. Dr. Eda Tahir Turanl\u0131, genetik risk skorlar\u0131n\u0131n art\u0131k daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde hesaplanabildi\u011fini, ancak bu riskin hastal\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesinde epigenetik d\u00fczenlemelerin \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor. Prof. Dr. Eda Tahir Turanl\u0131, \u201cBir bireyde riskle ili\u015fkili bir genetik varyant\u0131n bulunmas\u0131, fenotipik sonucun kesinle\u015fti\u011fi anlam\u0131na gelmez. Gen ekspresyonu ve biyolojik s\u00fcre\u00e7ler; epigenetik d\u00fczenlemeler ile ya\u015fam tarz\u0131 ve \u00e7evresel etkile\u015fimler taraf\u0131ndan dinamik bi\u00e7imde \u015fekillendirilir. Beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, stres d\u00fczeyi, uyku d\u00fczeni, sigara kullan\u0131m\u0131 ve di\u011fer \u00e7evresel fakt\u00f6rler genlerin i\u015fleyi\u015fini etkileyerek biyolojik risklerin ortaya \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rabilir ya da azaltabilir\u201d diyor.\u00a0<\/p>\n<p><strong>Hastal\u0131k Riskini Bilmek \u00d6nemli\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde genetik analizlerle; kalp-damar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin yatk\u0131nl\u0131klar, baz\u0131 kanser t\u00fcrleri i\u00e7in risk profilleri, Alzheimer ve Parkinson gibi n\u00f6rodejeneratif hastal\u0131klara genetik e\u011filimler ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemiyle ili\u015fkili risk g\u00f6stergeleri de\u011ferlendirilebiliyor. Ancak art\u0131k yaln\u0131zca \u201cHangi genetik varyantlar\u0131 ta\u015f\u0131yoruz?\u201d sorusu de\u011fil, \u201cBu genler nas\u0131l ve ne d\u00fczeyde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor?\u201d sorusu da \u00f6nem kazan\u0131yor. Prof. Dr. Eda Tahir Turanl\u0131\u00a0epigenetik analizler sayesinde h\u00fccre d\u00fczeyinde biyolojik ya\u015flanma g\u00f6stergeleri, h\u00fccresel stres yan\u0131tlar\u0131 ve baz\u0131 hastal\u0131k s\u00fcre\u00e7lerinin erken izlerinin saptanabildi\u011fine dikkat \u00e7ekiyor: \u201c\u00d6rne\u011fin 10 y\u0131l sonra Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131na yakalanma riskinizin oldu\u011funu bilmek, hastal\u0131\u011f\u0131 tamamen engelleyece\u011finiz anlam\u0131na gelmez; fakat zihinsel aktiviteyi art\u0131rmak, beslenmeyi d\u00fczenlemek, egzersiz yapmak gibi epigenetik etkisi olan ya\u015fam de\u011fi\u015fiklikleriyle s\u00fcreci yava\u015flatma \u015fans\u0131n\u0131z olabilir\u201d\u2026\u00a0<\/p>\n<p><strong>Art\u0131k Ki\u015fiye \u00d6zel T\u0131p G\u00fcndemde\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Gelece\u011fin t\u0131bb\u0131 art\u0131k tedavi edici olmaktan \u00e7ok \u00f6nleyici ve ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f bir yap\u0131ya evriliyor.\u00a0Bu s\u00fcre\u00e7te t\u0131p, genetik, molek\u00fcler biyoloji, farmakoloji, m\u00fchendislik ve bilgisayar bilimleri bir araya gelerek disiplinler aras\u0131 bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftiriliyor.\u00a0\u00d6zellikle kanser tedavisinde kullan\u0131lan \u201cak\u0131ll\u0131 ila\u00e7lar\u201d, t\u00fcm\u00f6r\u00fcn molek\u00fcler ve genetik \u00f6zelliklerine g\u00f6re belirleniyor. Prof. Dr. Eda Tahir Turanl\u0131, \u201cKanser h\u00fccresinin hangi molek\u00fcler yola\u011f\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 analiz ederek, o yolu hedefleyen ila\u00e7 se\u00e7ilebiliyor. \u00dcstelik yaln\u0131zca t\u00fcm\u00f6r\u00fcn geneti\u011fi de\u011fil, hastan\u0131n ilaca nas\u0131l yan\u0131t verece\u011fi de genetik ve epigenetik belirte\u00e7lerle \u00f6ng\u00f6r\u00fclebiliyor\u201d diyor.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m sadece kanserle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Baz\u0131 a\u011fr\u0131 kesiciler, antibiyotikler ve psikiyatrik ila\u00e7lar i\u00e7in de farmakogenetik testler sayesinde ki\u015fiye en uygun doz ve ila\u00e7 se\u00e7imi yap\u0131labiliyor.<\/p>\n<p><strong>Kimler Genetik Test Yapt\u0131rmal\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Tek gen hastal\u0131klar\u0131nda, hastal\u0131kla g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde ili\u015fkili bir patojenik varyant\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131 durumunda klinik tablonun ortaya \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a y\u00fcksek. Bu nedenle \u00fclkemizde ve bir\u00e7ok \u00fclkede baz\u0131 tek gen hastal\u0131klar\u0131 i\u00e7in yenido\u011fan tarama programlar\u0131 uygulan\u0131yor; ayr\u0131ca evlilik \u00f6ncesi veya gebelik planlamas\u0131 d\u00f6neminde ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131k taramalar\u0131 (\u00f6rne\u011fin SMA i\u00e7in) yap\u0131l\u0131yor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kronik ve \u00e7ok fakt\u00f6rl\u00fc hastal\u0131klarda genetik yap\u0131 tek ba\u015f\u0131na belirleyici olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in toplum genelinde yayg\u0131n tarama programlar\u0131 bulunmuyor. Ancak ailesinde birden fazla kanser olgusu olanlar, erken ya\u015fta kalp-damar hastal\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclen bireyler ve n\u00f6rolojik hastal\u0131k \u00f6yk\u00fcs\u00fc bulunan aileler i\u00e7in genetik dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve uygun genetik analizler \u00f6nerilebiliyor.\u00a0<\/p>\n<p>Prof. Dr. Eda Tahir Turanl\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda genetik ve epigenetik analizlerin daha eri\u015filebilir hale gelece\u011fini belirterek \u015fu de\u011ferlendirmede bulunuyor:<\/p>\n<p>\u201c\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 10 y\u0131l i\u00e7inde, yaln\u0131zca hastal\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra tedavi etmeye odaklanan bir yakla\u015f\u0131mdan; riskleri daha erken d\u00f6nemde de\u011ferlendirmeyi ve y\u00f6netmeyi hedefleyen bir sa\u011fl\u0131k modeline do\u011fru bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm g\u00f6rebiliriz. Genetik ve epigenetik veriler sayesinde \u00f6zellikle baz\u0131 kronik hastal\u0131klarda risklerin daha erken ya\u015flarda fark edilmesi ve uygun ya\u015fam d\u00fczenlemeleriyle s\u00fcrecin daha yak\u0131ndan izlenmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilir\u201d\u2026<\/p>\n<p><strong>Hedef Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Ya\u015flanmak\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Ya\u015fam s\u00fcresi uzuyor; ancak as\u0131l mesele sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrebilmek. \u201cKi\u015fi kendi i\u015fini yapabiliyor, kimseye muhta\u00e7 olmadan ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebiliyorsa ger\u00e7ekten sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015flanmadan s\u00f6z edebiliriz\u201d diyen Prof. Dr. Eda Tahir Turanl\u0131, genetik ve epigenetik analizlerin yaln\u0131zca ya\u015fam s\u00fcresini de\u011fil, ya\u015fam kalitesini art\u0131rma potansiyeline sahip oldu\u011funu da vurguluyor.\u00a0Sonu\u00e7 olarak, gelece\u011fin t\u0131bb\u0131nda yaln\u0131zca DNA haritam\u0131z de\u011fil; bu bilginin nas\u0131l yorumland\u0131\u011f\u0131, genlerin hangi ko\u015fullarda nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve ya\u015fam bi\u00e7imimizin bu s\u00fcreci nas\u0131l etkileyebilece\u011fi giderek daha fazla \u00f6nem kazanacak.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Genetik testler uzun s\u00fcredir hastal\u0131klara yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n belirlenmesinde \u00f6nemli bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131l\u0131yor.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":70465,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[7821,5480,3303,695,569],"class_list":["post-70464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-epigenetik","tag-gen","tag-genetik","tag-risk","tag-yasam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=70464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":70466,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70464\/revisions\/70466"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/70465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=70464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=70464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=70464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}