Uzmanlar, \u00e7ocuklar\u0131n erken ya\u015fta su\u00e7a y\u00f6nelmesinde \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131, okul d\u0131\u015f\u0131 sosyal etkinlikler ve aile temelli destek mekanizmalar\u0131yla bu riskin azalt\u0131labilece\u011fini belirtiyor.<\/p>\n
Anadolu Ajans\u0131n\u0131n (AA) “K\u00fc\u00e7\u00fck Ya\u015f, B\u00fcy\u00fck Su\u00e7” ba\u015fl\u0131kl\u0131 dosya haberinin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, \u00e7ocuklarda su\u00e7 e\u011filiminin alt\u0131nda yatan temel nedenler ve hayata ge\u00e7irilmesi \u00f6nerilen tedbirler ele al\u0131nd\u0131.<\/p>\n
Ankara \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Sosyal Pediatri Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Bet\u00fcl Ulukol, \u00e7ocuklar\u0131n su\u00e7a y\u00f6nelmesinde genetik unsurlar\u0131n da rol oynayabildi\u011fini ancak a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin etkisinin bulundu\u011funu belirtti.<\/p>\n
Sosyoekonomik durumun, \u00e7ocu\u011fun su\u00e7a itilmesinde kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir etken oldu\u011funu dile getiren Ulukol, davran\u0131\u015f ya da uyum bozukluklar\u0131 ya\u015fayan \u00e7ocuklar\u0131n fark edilmesinde \u00f6\u011fretmenlere \u00f6nemli g\u00f6revler d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi.<\/p>\n
Ulukol, kendini ifade etmekte g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7eken \u00e7ocuklar\u0131n \u015fiddete y\u00f6nelebilece\u011fine dikkati \u00e7ekerek, “\u0130\u00e7e kapan\u0131kl\u0131k hem \u015fiddete u\u011fruyor olman\u0131n hem de ileride \u00e7ocu\u011fun \u015fiddet e\u011filimi g\u00f6sterebilece\u011finin bir g\u00f6stergesi olabilir.” dedi.<\/p>\n
E\u011fitim ortamlar\u0131nda \u015fiddete m\u00fcsamaha g\u00f6sterilemeyece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Ulukol, “Ama \u00e7ocuk \u00e7ok fazla affediliyorsa, yanl\u0131\u015f bir \u015fey yap\u0131yor ama ‘hadi bu olur’ deniyor, bir ad\u0131m \u00fcst\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131nda ‘hadi bu da affedilebilir’ deniyorsa o \u00e7ocuk dozu \u00e7ok yukar\u0131ya \u00e7\u0131karabilir. Mutlaka yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonucu ve bedelinin \u00e7ocu\u011fa kabul ettirilmesi laz\u0131m.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Ulukol, \u00e7ocuklar\u0131n i\u015fledi\u011fi hatalar\u0131n, birey \u00f6zelinde de\u011ferlendirilip m\u00fcdahale edilmesi gerekti\u011fini vurgulayarak, “Bir \u00e7ocuk tabii ki hata yapar. Bu affedilmeyecek mi? Elbette affedilecek ama geri planda bunun ne oldu\u011funun mutlaka incelenmesi, irdelenmesi gerekiyor.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
\u00c7ocuklar su\u00e7la ili\u015fkili davran\u0131\u015flar\u0131 sosyal \u00f6\u011frenmeyle ediniyor<\/p>\n
Prof. Dr. Ulukol, aile ortam\u0131n\u0131n \u00e7ocuklardaki \u015fiddet e\u011filiminde belirleyici oldu\u011funa i\u015faret ederek, \u015funlar\u0131 kaydetti: <\/p>\n
“\u00c7ocuk bunu g\u00f6rerek \u00f6\u011frenir, birisi su\u00e7la ili\u015fkili bir davran\u0131\u015f\u0131n sonucunda \u00e7\u0131kar elde ettiyse, su\u00e7 i\u015fleyen ki\u015fi o \u00e7ocu\u011fun belki de rol modeli oluyor. \u00c7ocuk sevdi\u011fi birinin su\u00e7a kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor, o ki\u015fiden vazge\u00e7emeyince de onun davran\u0131\u015f\u0131 \u00e7ocu\u011fun davran\u0131\u015flar\u0131na \u00f6rnek hale gelebiliyor. Bu nedenle, ya \u00e7ocu\u011fun aile ortam\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015feyler \u00e7ocu\u011fa sosyal olarak \u00f6\u011fretici oluyor, ya \u00e7ocu\u011fun rol modeli, yani annesi babas\u0131 bir \u015fey yap\u0131yor ve \u00e7ocuk onun pe\u015finden gidiyor ya da \u00e7ocu\u011fun do\u011frudan istismar ma\u011fduru olmas\u0131, bunu bizzat deneyimleyerek \u00f6\u011frendi\u011fi anlam\u0131na geliyor. O y\u00fczden \u00e7ocu\u011fun aile i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015feyler, su\u00e7la ili\u015fkili davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 belirleyen neredeyse en \u00f6nemli fakt\u00f6r.”<\/p>\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn, \u00e7ocuklara, aileden uzakla\u015fmalar\u0131n\u0131 engelleyecek, ailede ya\u015fam\u0131\u015f olabilecekleri travma ya da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 zorluklarla su\u00e7a ve \u015fiddete kar\u0131\u015fmadan ba\u015fa \u00e7\u0131kabilecekleri yollar\u0131 \u00f6\u011fretmek oldu\u011funu dile getiren Ulukol, “Yap\u0131lacak \u015fey, \u00e7ocu\u011fu su\u00e7un normalle\u015fti\u011fi \u00e7evreden almak, mutlaka rehabilitasyonu, onu su\u00e7a iten olas\u0131 sorunlar i\u00e7in incelemek, de\u011ferlendirmek, ona yard\u0131m etmek, destek olmak ve yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n hata oldu\u011funu anlay\u0131p kendisini ba\u015fka bir yerde konumland\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Ulukol, \u00c7ocuk Haklar\u0131 Bildirgesi’ndeki “\u00c7ocu\u011fun yeteneklerinin kendi arkada\u015flar\u0131, kendi \u00e7evresinin hayr\u0131na kullanmak \u00fczere geli\u015ftirilmesi”ne ili\u015fkin maddeyi an\u0131msatarak, “Bunu yapabildi\u011fimizde zaten vicdan\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015f oluyoruz biz \u00e7ocu\u011fun. B\u00f6yle bir \u00e7ocuk su\u00e7a s\u00fcr\u00fcklenmez ama diyelim ki bir hata yapt\u0131, yapt\u0131\u011f\u0131 hata i\u00e7in ‘bu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu biliyor musun? Bunu sen nas\u0131l kar\u015f\u0131layabilirsin? O su\u00e7un kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda verdi\u011fin zarar\u0131 nas\u0131l telafi edebilirsin’ anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 verebilmemiz i\u00e7in aile \u00e7ok \u00f6nemli.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Su\u00e7a kar\u0131\u015fm\u0131\u015f \u00e7ocuklar\u0131n ve ailelerinin psikososyal destek almas\u0131 gerekti\u011fine dikkati \u00e7eken Ulukol, “Bunlar olmadan, yani geri plan\u0131 temizlemeden o \u00e7ocuk cezaevinden \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra da orada \u00f6\u011frendiklerini d\u0131\u015far\u0131da yapmaya devam edebilir ne yaz\u0131k ki.” dedi.<\/p>\n
“\u015eiddet g\u00f6steren \u00e7ocuk mutlaka \u015fiddet g\u00f6r\u00fcyordur”<\/p>\n
Gazi \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Okul \u00d6ncesi E\u011fitim Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Ay\u015fe Dilek \u00d6\u011fretir \u00d6z\u00e7elik de sorunun b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti.<\/p>\n
Sorunun k\u00f6keninde, ailelerin \u00e7ocuklar\u0131na k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fckten itibaren sorumluluk vermemesi, s\u0131n\u0131r koymamas\u0131 ya da \u00e7ok bask\u0131n ve otoriter bir ortamda nedenleri a\u00e7\u0131klanmayan kurallar koymas\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen \u00d6z\u00e7elik, \u015f\u00f6yle devam etti: <\/p>\n
“\u00dcst sosyoekonomik d\u00fczeyde de problem var, hep altta var gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ama \u00fcstteki ebeveynler de asl\u0131nda ne yapacaklar\u0131n\u0131 bilmiyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc her ebeveynin ge\u00e7mi\u015finde bir handikap var kendi annelerinin, babalar\u0131n\u0131n yeti\u015ftirmesiyle ilgili. \u00d6nce anne-baba bunun fark\u0131na varacak. Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak laz\u0131m, belki ki\u015fi bu eksikli\u011fini g\u00f6r\u00fcrse, onun de\u011fi\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde ilerleyecek. Yani tek su\u00e7luyu anne-baba olarak g\u00f6rm\u00fcyorum, toplum da \u00e7ok \u00f6nemli.”<\/p>\n
\u00d6z\u00e7elik, toplumun iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in aileye inilmesi gerekti\u011fini belirterek, sosyal medyan\u0131n da \u00e7ocuklar \u00fczerinde olumsuz etkiler ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n
Sosyal medyan\u0131n mutlaka kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve denetlenmesi gerekti\u011fini aktaran \u00d6z\u00e7elik, “Anne-baba ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyor, kontrol edemeyece\u011fi bir alan ve saatlerce ergen ona maruz kal\u0131yor. Neye maruz kal\u0131rsan\u0131z onu g\u00f6sterirsiniz. \u015eiddet g\u00f6steren \u00e7ocuk mutlaka \u015fiddet g\u00f6r\u00fcyordur ve o y\u00fczden \u015fiddet g\u00f6steriyordur.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Su\u00e7a s\u00fcr\u00fcklenen \u00e7ocuklar\u0131n, genelde akademik y\u00f6nden \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in kendilerine, “g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131 bir alan se\u00e7me” d\u00fcrt\u00fcs\u00fcyle hareket ettiklerini vurgulayan \u00d6z\u00e7elik, “De\u011fersizlikle b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuklarda maalesef bu oluyor. O y\u00fczden sevgiye dayal\u0131 bir ba\u011flant\u0131 olmal\u0131. S\u0131n\u0131rlar mutlaka olmal\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n nedenleri \u00e7ocuklara a\u00e7\u0131klanmal\u0131.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
“Onlar\u0131n da iyi oldu\u011fu y\u00f6nleri bulup imkanlar sunmak gerekir”<\/p>\n
Prof. Dr. \u00d6z\u00e7elik, \u00e7ocuklar\u0131 ve ergenleri olumlu davran\u0131\u015flara y\u00f6neltecek ortamlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, \u015funlar\u0131 kaydetti: <\/p>\n
“Sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 genelde \u00e7ok zeki \u00e7ocuklara kap\u0131lar a\u00e7\u0131yor y\u00fckselmeleri i\u00e7in, akademik y\u00f6nden iyi olmayan \u00e7ocuklar ise g\u00f6rmezden geliniyor. Halbuki onlar\u0131n da iyi oldu\u011fu y\u00f6nleri bulup imkanlar sunmak gerekir. Futbol oynayabilir, m\u00fczikte \u00e7ok iyi olabilir, matemati\u011fi iyi olmayabilir. Y\u00fczme, spor gibi farkl\u0131 farkl\u0131 faaliyetleri hayat\u0131na katmak gerekli. Devletin yapaca\u011f\u0131 en \u00f6nemli \u015feylerden biri, o \u00e7ocuklara f\u0131rsat olu\u015fturacak imkanlar sunmak, sadece akademik ba\u015far\u0131 aramak yerine sosyal y\u00f6nden de ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmeleri i\u00e7in onlar\u0131 desteklemektir.”<\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131n i\u00e7ine kapanmas\u0131 ve ileti\u015fim yollar\u0131n\u0131 kapatmas\u0131 durumunda, ailelerin onlar\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015farak, etkile\u015fime girmesi tavsiyesinde bulunan \u00d6z\u00e7elik, ailelerin kendilerini eksik g\u00f6rmesi durumunda uzmanlardan ve okullardaki rehber \u00f6\u011fretmenlerden destek alabileceklerini s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzmanlar, \u00e7ocuklar\u0131n su\u00e7a y\u00f6nelmesinde \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin etkili oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":70806,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,4,13],"tags":[250,242,2005,286,7140],"class_list":["post-70805","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-gundem","category-son-dakika","tag-aile","tag-cocuk","tag-siddet","tag-suc","tag-suca"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=70805"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":70807,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70805\/revisions\/70807"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/70806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=70805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=70805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=70805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}