{"id":79380,"date":"2026-05-02T15:21:15","date_gmt":"2026-05-02T15:21:15","guid":{"rendered":"https:\/\/bihavadis.com\/?p=79380"},"modified":"2026-05-02T15:21:15","modified_gmt":"2026-05-02T15:21:15","slug":"su-ve-orman-doganin-refahin-ve-esitligin-temel-taslari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/2026\/05\/02\/su-ve-orman-doganin-refahin-ve-esitligin-temel-taslari\/","title":{"rendered":"Su ve Orman: Do\u011fan\u0131n, Refah\u0131n ve E\u015fitli\u011fin Temel Ta\u015flar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>TEMA Vakf\u0131, D\u00fcnya Ormanc\u0131l\u0131k G\u00fcn\u00fc ve Orman Haftas\u0131 ile D\u00fcnya Su G\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, insan faaliyetleri nedeniyle giderek derinle\u015fen orman kayb\u0131 ve su yoksunlu\u011funun ba\u015fta kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar olmak \u00fczere en \u00e7ok k\u0131r\u0131lgan topluluklar\u0131 etkiledi\u011fine dikkat \u00e7ekti. TEMA Vakf\u0131 Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Deniz Ata\u00e7, suyu ve ormanlar\u0131 koruman\u0131n toplumsal e\u015fitli\u011fi ve ekonomik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da korumak anlam\u0131na geldi\u011fini vurgulad\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Ormanlar ve su varl\u0131klar\u0131, ya\u015fam\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayan ekosistemlerin temelini olu\u015ftururken, ekonomik ya\u015fam\u0131n g\u00f6r\u00fcnmez altyap\u0131s\u0131n\u0131 ve toplumsal refah\u0131n g\u00fcvencesini de sa\u011fl\u0131yor. Ancak bug\u00fcn, gezegenimizin ya\u015fanabilirli\u011fi i\u00e7in vazge\u00e7ilmez olan bu do\u011fal varl\u0131klar hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar bask\u0131 alt\u0131nda. Artan n\u00fcfus ve insan kaynakl\u0131 iklim krizinin etkileri, ormanlar ile su varl\u0131klar\u0131n\u0131 giderek daha k\u0131r\u0131lgan hale getiriyor. B\u00fcy\u00fck resme bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda\u00a0ise\u00a0acilen \u00f6nleyici ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler bu y\u0131l, Ormanc\u0131l\u0131k Haftas\u0131\u2019n\u0131n da ba\u015flang\u0131c\u0131 olan 21 Mart D\u00fcnya Ormanc\u0131l\u0131k G\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn temas\u0131n\u0131 &#8220;Ormanlar ve Ekonomiler&#8221;, 22 Mart D\u00fcnya Su G\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn temas\u0131n\u0131 ise &#8220;Su ve Cinsiyet&#8221; olarak belirledi. Bu iki tema, ormanlar ve su varl\u0131klar\u0131n\u0131n do\u011fal sistemlerin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu yeniden hat\u0131rlat\u0131rken, toplumsal e\u015fitli\u011fin ve ekonomik refah\u0131n temelini de olu\u015fturduklar\u0131na dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnyada 45 milyon insan ge\u00e7imini ormanlardan sa\u011fl\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p>Karbon depolamadan iklimin d\u00fczenlenmesine, topra\u011f\u0131n korunmas\u0131ndan su \u00fcretimine kadar say\u0131s\u0131z ekosistem hizmeti sunan ormanlar, ayn\u0131 zamanda insan refah\u0131 ve ekonomik ya\u015fam\u0131n ana bile\u015fenlerinden biri. D\u00fcnya genelinde 45 milyon insan ge\u00e7imini do\u011frudan ormanlardan sa\u011flarken, milyarlarca insan\u0131n ya\u015fam\u0131, ormanlar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u0131daya ve d\u00fczenledi\u011fi su d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak s\u00fcr\u00fcyor. T\u00fcm bu hizmetlerin ekonomik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesaplamak ise m\u00fcmk\u00fcn bile de\u011fil.<\/p>\n<p>Ancak k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte orman kayb\u0131 h\u0131z kesmeden devam ediyor. 1990\u20132025 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda d\u00fcnyada yakla\u015f\u0131k 489 milyon hektar orman alan\u0131 yok edildi. Son 10 y\u0131lda ise her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 11 milyon hektar, T\u00fcrkiye\u2019nin Akdeniz B\u00f6lgesi kadar, do\u011fal orman alan\u0131 kaybedildi. Yang\u0131nlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tahribatlar giderek artarken son 20 y\u0131lda yang\u0131nlardan zarar g\u00f6ren orman alan\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p><strong>Orman kayb\u0131 su g\u00fcvencesini de zay\u0131flat\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p>Ormanlar\u0131n zay\u0131flamas\u0131 sadece ekolojik bir kay\u0131p de\u011fil, su g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ciddi bir risk olu\u015fturuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ormanlar su d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor; havzalar\u0131 koruyor, ya\u011f\u0131\u015flar\u0131 ve suyun kalitesini art\u0131r\u0131yor, kurakl\u0131k ve ta\u015fk\u0131n riskini azalt\u0131yor.<\/p>\n<p>TEMA Vakf\u0131 Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Deniz Ata\u00e7, ormanlar\u0131n korunmas\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekerek \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: &#8220;Ormanlar yaln\u0131zca a\u011fa\u00e7lardan ibaret olmayan; suyun s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayan, ekonomiyi ayakta tutan ve ya\u015fam\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan do\u011fal sistemlerdir. Ormanlar zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131nda su g\u00fcvenli\u011fi de zay\u0131flar. Bu nedenle ormanlar\u0131 korumak, suyu ve ya\u015fam\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da korumak demektir.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Su yoksunlu\u011fu en \u00e7ok kad\u0131nlar\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131 etkiliyor<\/strong><\/p>\n<p>Suyun co\u011frafi b\u00f6lgelere ve \u00fclkelere da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 konusunda g\u00f6r\u00fclen e\u015fitsizlikler ise toplumsal ya\u015famda daha da derinle\u015fiyor. Birle\u015fmi\u015f Milletler verilerine g\u00f6re d\u00fcnyada kad\u0131nlar ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 her g\u00fcn yakla\u015f\u0131k 250 milyon saatlerini su bulmak ve ta\u015f\u0131mak i\u00e7in harc\u0131yor. Bu durum e\u011fitimden kopu\u015f, ekonomik d\u0131\u015flanma ve zaman yoksullu\u011fu gibi e\u015fitsizlikleri derinle\u015ftiren sonu\u00e7lar do\u011furuyor.<\/p>\n<p>\u0130klim krizinin etkileriyle artan kurakl\u0131k, su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 da \u00f6zellikle k\u0131r\u0131lgan topluluklar\u0131n ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 daha da zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu duruma ili\u015fkin de\u011ferlendirmede bulunan Deniz Ata\u00e7, &#8220;Su yoksunlu\u011fu, bir e\u015fitsizlik krizidir. Suya eri\u015fimin zorla\u015ft\u0131\u011f\u0131 her yerde bak\u0131m y\u00fck\u00fcn\u00fc en \u00e7ok kad\u0131nlar ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 \u00fcstleniyor; e\u011fitimden, \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131ndan ve ya\u015fam f\u0131rsatlar\u0131ndan feragat etmek zorunda kal\u0131yorlar. Oysa suya eri\u015fim bir ayr\u0131cal\u0131k de\u011fil, temel bir insan hakk\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 iklim ko\u015fullar\u0131na sahip toplumlar aras\u0131nda suya eri\u015fim y\u00f6netsel nedenlerle \u00fc\u00e7 kata kadar de\u011fi\u015febiliyorsa bu bize su yoksunlu\u011funun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde sadece altyap\u0131ya de\u011fil, adil ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 y\u00f6netime de odaklanmam\u0131z gerekti\u011fini g\u00f6sterir.&#8221; ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnya &#8220;su iflas\u0131&#8221; riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya<\/strong><\/p>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00dcniversitesi Su, \u00c7evre ve Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan yeni bir rapor ise d\u00fcnyan\u0131n art\u0131k, \u201ck\u00fcresel su iflas\u0131\u201d olarak tan\u0131mlanan yeni bir d\u00f6neme girdi\u011fini ortaya koyuyor. Rapora g\u00f6re insanl\u0131k nehirleri, g\u00f6lleri ve yer alt\u0131 su varl\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011fan\u0131n kendini yenileyebilece\u011finden \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 t\u00fcketiyor ve bir\u00e7ok su sistemi geri d\u00f6n\u00fclmesi zor bir e\u015fik noktas\u0131na yakla\u015f\u0131yor. Ata\u00e7, endi\u015fe verici bu tabloya kar\u015f\u0131 uyar\u0131da bulundu:<\/p>\n<p>&#8220;Tatl\u0131 su varl\u0131\u011f\u0131 azalan D\u00fcnyam\u0131z k\u00fcresel bir su iflas\u0131 riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Ormanlar\u0131 korumadan\u00a0ise\u00a0su g\u00fcvencesini sa\u011flamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.&#8221;<\/p>\n<p><strong>&#8220;Do\u011fal varl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131, birbirini tamamlayan b\u00fct\u00fcnc\u00fcl politikalarla m\u00fcmk\u00fcn&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Deniz Ata\u00e7, su g\u00fcvencesinin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in suyun al\u0131n\u0131p sat\u0131lan bir kaynak olarak g\u00f6r\u00fclmesinden vazge\u00e7ilmesinin, orman ekosistemlerinin korunmas\u0131n\u0131n, su havzalar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131mla y\u00f6netilmesinin ve suya eri\u015fimin temel bir insan hakk\u0131 olarak ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130klim krizine kar\u015f\u0131 ya\u015fanabilir bir gelecek i\u00e7in orman kayb\u0131n\u0131 durduracak politikalar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi, su varl\u0131klar\u0131n\u0131n do\u011fan\u0131n yenilenme kapasitesini g\u00f6zeten bir anlay\u0131\u015fla y\u00f6netilmesi ve su y\u00f6netiminde kad\u0131nlar\u0131n ve yerel topluluklar\u0131n karar alma s\u00fcre\u00e7lerine etkin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekiyor. Do\u011fal varl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131, su g\u00fcvencesinin sa\u011flanmas\u0131 ve toplumsal e\u015fitsizliklerin azalt\u0131lmas\u0131 ancak birbirini tamamlayan b\u00fct\u00fcnc\u00fcl politikalarla m\u00fcmk\u00fcn.&#8221;<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TEMA Vakf\u0131, D\u00fcnya Ormanc\u0131l\u0131k G\u00fcn\u00fc ve Orman Haftas\u0131 ile D\u00fcnya Su G\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, insan faaliyetleri nedeniyle giderek derinle\u015fen orman kayb\u0131 ve su yoksunlu\u011funun ba\u015fta kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar olmak \u00fczere en \u00e7ok k\u0131r\u0131lgan topluluklar\u0131 etkiledi\u011fine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":79381,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[437,1569,706,5296,1588],"class_list":["post-79380","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","tag-dunya","tag-ekonomik","tag-insan","tag-orman","tag-varliklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79380","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=79380"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79380\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79382,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79380\/revisions\/79382"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/79381"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=79380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=79380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bihavadis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=79380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}