İsrail seçimlerinde neler oluyor? Olası 3 senaryo

Gazze soykırımının başladığı 7 Ekim gününden bu yana İsrail'de ilk seçimde sandıklar kapandı.

Rekorlarla anılacak seçimde, 7.3 milyon seçmenin yüzde 77'si sandığa gitti.

REKOR KATILIM GERÇEKLEŞTİ

Yüzde 3,25'lik seçim barajının uygulandığı ve meclise girebilmek için en az 4 sandalye kazanılması gereken 120 sandalyeli parlamentoda, hükümeti kurabilmek için asgari 61 sandalyelik salt çoğunluğun sağlanması şart koşuluyor.

Seçimlerde iki blok da anketlerin gösterdiği gibi koalisyon için yeterli çoğunluğa ulaşamazsa 3 senaryo ortaya çıkıyor.

NETANYAHU BLOĞU MUHALEFETİN ÖNÜNE GEÇTİ

Kritik genel seçimlerde oyların yüzde 50,1'i sayıldıktan sonra Başbakan Binyamin Netanyahu'nun bloğu muhalefetin önünde yer aldı.

Bu aşamada Netanyahu'nun bloğunun meclisteki 120 sandalyeden 56'sını kazanacağı; Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun 49, Arap partilerinin ise 15 sandalye alacağı tahmin ediliyor.

Sandıklar açıldıkça kısmi sonuçlar sürekli değişirken, birden fazla sandık çıkış anketi, tarafların başa baş olduğunu ve hiçbir tarafın çoğunluğu sağlayamadığını gösteriyor.

ANKETLERDE MUHALEFET BLOĞU, İKTİDAR BLOĞUNUN ÖNÜNDEYDİ

İsrail devlet televizyonu KAN'ın sandık çıkış anketine göre, eski İsrail Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot (üstte) liderliğindeki muhalefet bloğu, mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloğunun önündeki yerini korudu.

Kesin olmayan sonuçlara göre, Eisenkot öncülüğündeki muhalif blok yarışı 52 milletvekili, mevcut Başbakan Netanyahu liderliğindeki aşırı sağcı iktidar bloğu ise 50 milletvekiliyle tamamladı.

Seçim yarışını önde tamamlamasına karşın muhalefet bloğu, 120 sandalyeli İsrail Meclisi'nde koalisyon kurabilmek için yeterli 61 milletvekiline ulaşamadı.

RESMİ SONUÇLAR 4 KASIM'DA BELLİ OLACAK

Ülkede, dört yıl aradan sonra yapılan genel seçimlerde İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden iki listenin toplam 18 milletvekiline ulaşması ve 11 milletvekilinin Ortak Arap Listesi'nden meclise katılması bekleniyor.

Resmi sonuçların yapılacak incelemeler ve itiraz süreçlerinin tamamlanmasının ardından 4 Kasım'a kadar netleşmesi bekleniyor.

Kesin seçim sonuçlarının açıklanmasının birkaç gün sürebileceği belirtilirken, parlamentoya girmeyi başaran küçük partilerin yeni hükümetin oluşumunda belirleyici rol oynaması bekleniyor.

İsrail'de bugüne kadar hiçbir siyasi parti 120 sandalyeli parlamentoda tek başına 61 milletvekilliğine ulaşamadı. Bu nedenle ülkede hükümetler genellikle birden fazla partinin oluşturduğu koalisyonlarla kuruluyor.

Netanyahu veya Eisenkot'un parlamentoda çoğunluğu sağlayacak bir ittifak oluşturamaması halinde koalisyon görüşmelerinin uzaması, hatta ülkenin yeniden seçime gitmesi gündeme gelebilir.

Seçimler, Hamas öncülüğünde 7 Ekim 2023'te düzenlenen saldırıların ve ardından Gazze, Lübnan ve İran'da yaşanan savaşların ardından yapılan ilk genel seçim olma özelliğini taşıyor.

İSRAİL'İ NASIL BİR SÜREÇ BEKLİYOR? İŞTE OLASILIKLAR

1- SEÇİMLERİN YENİLENMESİ

Seçimlerde iki blok da anketlerin gösterdiği gibi koalisyon için yeterli çoğunluğa ulaşamazsa ve kampanyalarında vaat ettikleri rotayı izlerse, seçimlerin yenilenmesi en kuvvetli ihtimal olarak görülüyor.

Benzer siyasi kilitlenmeyi 2019-2022 arasında yaşayan ve 4 yılda 5 kez sandığa gidilen İsrail'de, benzer manzaranın ortaya çıkma ihtimalinin olduğu değerlendiriliyor.

Seçimlerin ardından İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, siyasi partilerin liderleriyle istişare toplantıları yapacak, başbakan adaylarını dinleyecek ve muhtemelen birinci çıkan partinin liderine hükümet kurma yetkisi verecek. Yetkiyi alan lider ek süre ile birlikte 6 hafta içerisinde hükümeti kuramazsa, ikinci bir lidere 4 hafta süre tanınacak, onun da başarısız olması durumunda 3 hafta içinde mecliste 61 milletvekilinin imzasıyla bir koalisyon kurulması beklenecek. Yine hükümet kurulamazsa, meclis feshedilecek ve 3 ay içerisinde seçimler yenilenecek.

Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde, yolsuzluk davaları nedeniyle koltuğunu bırakmak istemediği gerekçesiyle eleştirilen Netanyahu, "de facto" olarak görevine devam edecek ve ülkeyi 2027'nin ilk yarısında yeniden seçimlere götürecek.

Başbakanlık koltuğunda 5-6 ay kadar daha kalması beklenen Netanyahu'nun bu süreçte, yenilenen seçimlere daha sert politikalarla hazırlanacağı ve bölgede tansiyonu daha da yükselteceği yorumları dikkati çekiyor.

2- EİSENKOT HÜKÜMETİ İHTİMALİ

Netanyahu, "Muhalefet bloğunun Arap partileriyle koalisyon kuracağı" iddiasını kampanyasının merkezine yerleştirirken Likud Partisi, kampanya dönemi boyunca "ya sağ, ya Filistin" mottosunu kullandı.

Buna karşı muhalif lider Eisenkot, Arap partileriyle birlikte hareket etmeyeceği, hükümeti döneminde Filistin devletinin kurulmayacağı yönündeki söylemlerle​​​​​​​ savunma pozisyonuna geçti.

Aynı şekilde, başta eski Savunma Bakanı Avigdor Liberman olmak üzere, muhalefet bloğundaki bazı sağcı siyasiler, Filistinlilerle aynı masaya oturmayacaklarını açıkça belirtti.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerden Raam'ın lideri Mansur Abbas, 2021'de olduğu gibi koalisyona katılmaya açık olduğunu duyurdu. Buna karşın anketler Raam'ın desteğinin yetmeyebileceğine işaret ediyor.

Hadash, Taal ve Balad’dan oluşan Ortak Liste "aşırı sağcı hükümeti devirmek için dışarıdan destek verebileceklerini" ifade ederek kapıyı açık bıraktı.

Buna karşın, Eisenkot ve müttefiklerinin seçimler öncesindeki tutumunu sürdürmesi halinde bu ihtimalin gerçekleşmesi zor olsa da İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler mecliste kilit konumda yer almayı sürdürecek.

3- 'ULUSAL BİRLİK HÜKÜMETİ'

Netanyahu'nun Temmuz 2026'da dile getirdiği iktidar ve muhalefetten partilerin yer aldığı geniş tabanlı "ulusal birlik hükümeti" iddiası, son günlerde en fazla gündeme gelen senaryo olmuştu.

İsrail basını, Cumhurbaşkanı Herzog'un da 2019-2020 yıllarında 11 ayda üç seçimin yaşanması gibi bir senaryo ile karşılaşmamak için Netanyahu ve Eisenkot'un bir "ulusal birlik hükümetine" öncülük etmesi gerektiği düşüncesinde olduğunu aktardı.

İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir de sık sık Netanyahu'nun kendisiyle görüntü vermekten kaçındığını ve devre dışı bırakmaya çalıştığını belirterek Netanyahu'nun ulusal birlik hükümeti arayışında olduğunu iddia ediyordu.

Gerek Netanyahu gerek Eisenkot, seçim arifesinde, böyle bir geniş tabanlı hükümeti amaçlamadıklarını savunsa da bu ihtimal dışlanmıyor.

İsrail basını, Netanyahu ve Eisenkot'un liderlik edeceği olası bir hükümette, İsrail için de bir yük olmaya başladığı savunulan, Filistinlilere yönelik insan hakları ihlallerine öncülük ettiği için uluslararası kamuoyunun tepkisini çeken Ben-Gvir'in olmayacağını, diğer bir aşırı sağcı bakan Smotrich'in durumunun ise belirsiz olduğunu değerlendiriyordu.

Özellikle ABD ve İsrail'in İran'a yönelik olası yeni saldırılarının, muhalefet cephesini böyle bir koalisyon hükümeti için masaya oturmaya zorlayabileceği ve ulusal birlik hükümeti ihtimalini kuvvetlendireceği belirtiliyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}